اَلْجُنُوبُ [el-cunûb] (قُعُودٌ [ku’ûd] vezninde) Cenûb yeli esmek ma’nâsınadır; yukâlu: جَنِبَتِ الرِّيحُ جُنُوبًا اِذَا هَبَّتْ جَنُوبًا ve yukâlu: جُنِبُوا عَلَى بِنَاءِ الْمَجْهُولِ اِذَا أَصَابَتْهُمُ الْجَنُوبُ ve yukâlu: أَجْنَبُوا أَيْ دَخَلُوا فِي الْجَنُوبِ

s. (pl. اجناب , جنوب , جوانب) 1. A side, a lateral portion. 2. The space at the side of a person or thing. 3. A region, a district.

اَلْجَنْبُ [el-cenb] (cîm’in fethi ve nûn’un sükûnuyla) ve اَلْجَانِبُ [el-cânib] (nûn’un kesriyle) ve اَلْجَنَبَةُ [el-cenebet] (fetehâtla) Yana denir, شِقٌّ [şikk] ma’nâsına, insânın ve sâ’ir nesnenin olsun. Cem’leri جُنُوبٌ [cunûb] gelir cîm’in zammıyla ve جَوَانِبُ [cevânib] ve جَنَائِبُ [cenâ’ib] gelir.

جُنَّبٌ [Cunneb] (قُبَّرٌ [kubber] vezninde) Basra kazâsında bir nâhiyedir.

اَلْجَنَبُ [el-ceneb] (fethateynle) ve اَلْمَجْنَبُ [el-mecneb] (مَقْعَدٌ [mak’ad] vezninde) Bir nesneyi itip yanına doğru çekmek ma’nâsınadır, yedek çekmek gibi; yukâlu: جَنَبَهُ جَنْبًا وَمَجْنَبًا اِذَا قَادَهُ إِلَى جَنْبِهِ Ve جَنَبٌ [ceneb] (fethateynle) Davar kısmına 'ârız olan aksaklık gibi yürüyüş hâletine denir ki yanlarını çekerek yan yan yürümekten 'ibârettir. Ba’zen pek susuzluktan ve ba’zen fütûrdan nâşî olur. Ve جَنَبٌ [ceneb] Ziyâdesiyle susuzluktan devenin öykeni yanına yapışmak ma’nâsınadır. Ve kasîr nesneye denir. Ve şol جَلَبٌ [celeb] ki “لاَ جَلَبَ وَلاَ جَنَبَ” hadîsinde vârid olmuştur, ödül meydânında yanınca bir yedek at alıp altında olan at yoruldukta o yedeğe binip bu vechile âherleri sebk eylemekten 'ibârettir. Ve zekât husûsunda جَنَبٌ [ceneb], zekât-ı emvâl alan voyvoda mahall-i zekât olan yerden ba’îd mevzi’e varıp emvâlin yanına gelmesini emr eylemek yâhûd mâl sâhibi mâlını mevzi’inden teb’îd eylemekle voyvoda taleb-i zekât için dûr u dırâz tekellüfle varmağa muhtâc olmaktan 'ibârettir. Hülâsa جَلَبٌ [celeb] ve جَنَبٌ [ceneb] iki mâddede olacaklardır, biri sibâk ve biri zekât husûsundadır. İkisinden dahi nehy-i şer’î sâdır olmuştur, niteki “ج،ل،ب” mâddesinde beyân olundu.

iz. ar. tş. Yan, yan taraf, koltuk altının aşağısı, pehlû.

(a. s.) : yan tarafa âit.

(a. i.) : yan, taraf.

(a. i.) : şer’an yıkanmak zorunda kalma hâli.

اَلْجَنِيبُ [el-cenîb] (أَمِيرٌ [emîr] vezninde) Şol kimsedir ki müte’akkıfan ya’nî yürürken yengeç gibi bir yanı üzere yanıç yanıç yürür ola; yukâlu: رَجُلٌ جَنِيبٌ أَيْ كَأَنَّهُ يَمْشِي فِي جَانِبٍ مُتَعَقِّفًا Ve جَنِيبٌ [cenîb] Yedek atına denir, yanda çekilip gittiği için; yukâlu: فَرَسٌ جَنِيبٌ وَخَيْلٌ جَنَائِبُ وَجَنَبٌ Şârih der ki burada جَنَبٌ [ceneb] ki fethateynledir ism-i cem’dir. İntehâ. Ve جَنِيبٌ [cenîb] Bir nevi a’lâ hurmâ adıdır.