Mü’ellifin Basâ’ir’de beyânına göre asl جَنْبٌ [cenb] mâddesi cârihaya ya’nî insânın ve hayvânın şıkkasına mevzû’dur ki yan ta’bîr olunur ve bi’l-isti’âre o yandan yana olan semt ve nâhiyede dahi isti’mâl olunur, niteki يَمِينٌ [yemîn] ve شِمَالٌ [şimâl] dahi böylecedir. Ve جَانِبٌ [cânib] kelimesi ism-i fâ’il-i nesebîdir, semt ve nâhiye ma’nâsınadır. Ve yan ve cenb ma’nâsına olur. İntehâ. Ve جَنْبٌ [cenb] Kelimesi masdar olur, bir kimsenin yanı ağrımak ma’nâsınadır; yukâlu: جُنِبَ الرَّجُلُ مَبْنِيًّا لِلْمَفْعُولِ كَعُنِيَ اِذَا شَكَى جَنْبَهُ Ve işbu “اِتَّقِ اللهَ فِي جَنْبِهِ وَلاَ تَقْدَحْ فِي سَاقِهِ” meselini ba’zılar لاَ تَغْتَلْهُ وَلاَ تَفْتِنْهُ 'ibâretiyle tefsîr eylediler ki onu görmez yanından gelip ahz ve ihlâk ve ayağını bir fitneye ilkâ eylemekten tahzîrdir. Ve ba’zılar burada جَنْبٌ [cenb] kelimesini vakî’a ya’nî fasl ve mezemmet ve şetm ile tefsîr eylediler ki bu dahi mecâzdır, ya’nî “Onun hakkında nâ-sezâ söyleme!” demektir. Ve fıkra-i sâniye sâk-ı şecere kavâdih ya’nî ağaç kurdu îkâ’ından müste’ârdır.

اَلْجَنْبُ [el-cenb] (cîm’in fethi ve nûn’un sükûnuyla) ve اَلْجَانِبُ [el-cânib] (nûn’un kesriyle) ve اَلْجَنَبَةُ [el-cenebet] (fetehâtla) Yana denir, شِقٌّ [şikk] ma’nâsına, insânın ve sâ’ir nesnenin olsun. Cem’leri جُنُوبٌ [cunûb] gelir cîm’in zammıyla ve جَوَانِبُ [cevânib] ve جَنَائِبُ [cenâ’ib] gelir.

Uzak tutmak, sakındırmak. Az kullanılan anlamları ise şunlardır; uzaklaştırmak, korumak, muhafaza etmek, saklamak, himaye etmek.

iz. ar. tş. Yan, yan taraf, koltuk altının aşağısı, pehlû.

Cünüp, el, yabancı. Az kullanılan anlamları ise şunlardır; akrabadan olmayan.

Yan, kenar. Az kullanılan anlamları ise şunlardır; vücudun sağ veya solu.

(a. s.) : yan tarafa âit.

(a. i.) : yan, taraf.

(a. i.) : şer’an yıkanmak zorunda kalma hâli.

[mud. kul.] …in yanında, …in yanında.