اَلْجَمْعُ [el-cem’] (cîm’in fethi ve mîm’in sükûnuyla) Bir yere getirmek.

جُمَعٌ [cuma’] (cîm’in zammı ve mîm’in fethiyle) جُمْعَةٌ [cum’at]ın cem’i, nitekim mürûr etti. Ve جَمْعَاءُ [cem’â’]ın dahi cem’i gelir, egerçi جَمْعَاءُ [cem’â’]ın cem’inde lâyık olan bu idi ki elifle ve tâ ile cem’ oluna idi, nitekim أَجْمَعُ [ecma’] lafzını vâv’la nûn’la cem’ ettiler, lâkin onun cem’inde جُمَعٌ [cuma’] dediler cîm’in zammı ve mîm’in fethiyle.

اَلْجُمْعُ [el-cum’] (cîm’in zammıyla) Biriktirilmiş nesneye denir. Bu münâsebetle yumruğa جُمْعُ الْكَفِّ [cem’u’l-keff] ıtlâk olunur; yukâlu: ضَرَبَهُ بِجُمْعِ الْكَفِّ وَهُوَ حِينَ يَقْبِضُهَا Cem’i أَجْمَاعٌ [ecmâ’] gelir. Ve mektûm ve mestûr nesneye ıtlâk olunur; yukâlu: أَمْرُهُمْ بِجُمْعٍ أَيْ مَكْتُومٌ وَمَسْتُورٌ Ve bâkire kıza ıtlâk olunur; yukâlu: هِيَ مِنْ زَوْجِهَا بِجُمْعٍ أَيْ عَذْرَاءُ Ve hep ve cümle ma’nâsınadır; yukâlu: ذَهَبَ الشَّهْرُ بِجُمْعٍ أَيْ كُلُّهُ Bu ma’nâların mecmû’unda cîm’in kesriyle de câ’izdir. Ve جُمْعٌ [cem’] (cîm’in harekât-ı selâsıyla) Bikr kıza yâhûd gebe hatuna yâhûd hamli ağırlaşıp vakti çatmış olanına ıtlâk olunur; yukâlu: مَاتَتْ بِجُمْعٍ أَيْ عَذْرَاءَ أَوْ حَامِلاً أَوْ مُثْقَلَةً

اَلْإِجْتِمَاعُ [el-ictimâ’] (hemzenin ve tâ’nın kesriyle) Cem’ olup bir yere gelmek; yukâlu: جَمَعْتُ الشَّيْءَ الْمُتَفَرِّقَ فَاجْتَمَعَ Ve جَمْعٌ [cem’] Cemâ’at ma’nâsına da gelir.

s. (pl. جموع) 1. A collection; an aggregate, a mass; a group, an assembly. 2. A military force. 3. (gram.) A plural noun or verb. 4. (arith.) Addition. 5. (arith.) A sum total. 6. (rhet.) A proposition in which two or more subjects are included in one predicate. 7. (jurisprudence) A proposition in which a general and a particular subject are included in one category or judgment through a common attribute; inclusion. 8. (logic) Distribution of a term. 9. (logic) A sentence that in fact contains two propositions. 10. (mystics) A temporary ecstatic state of the mind when it first perceives the eternal oneness of God and the finite diverseness of man.

اَلْجَمْعُ [el-cem’] (سَمْعٌ [sem’] vezninde) Dağınık nesneyi biriktirmek ma’nâsınadır; yukâlu: جَمَعَ الْمَالَ الْمُتَفَرِّقَ جَمْعًا مِنَ الْبَابِ الثَّالِثِ إِذَا لَفَّهُ Ve جَمْعٌ [cem’] İyi ve cins olmayan hurmâya denir. ‘Alâ-kavlin bir nev’ hurmâ ismidir yâhûd çekirdekten yetişip ne cins olduğu ve ismi ne olduğu ma’lûm olmayanına denir. Ve جَمْعٌ [cem’] Kıyâmete ıtlâk olunur; يَوْمُ الْجَمْعِ [yevmu’l-cem’] yevmü’l-kıyâmettir. Ve hâssaten samg-ı ahmere denir. Ve cemâ’at-i insânîye denir; cem’i جُمُوعٌ [cumû’]dur. Ve جَمْعٌ [cem’] Memeleri صِرَارٌ [sirâr] ile bağlı olan nâkanın sütüne denir, niteki فُوَاقٌ [fuvâk] بَاهِلَةٌ [bâhilet]in ya’nî memesi bağlı olmayanın sütüne denir. Ve Muzdelife’ye ıtlâk olunur, onda nâs müctemi’ olduğu için.

iz. ar. cm. cümû‘, ecma‘. 1. Toplama, biriktirme, devşirme, yığma: birçok kitaplar cemʻ etmiş; sarf etmeyerek bir hayli nükûd cemʻ etti. 2. Birden hâvî ve câmî‘ yâhut mâlik ve mutasarrıf olma: seyf ile kalemi cemʻ etmiş; o adam fezâil-i dünyeviyye ve uhreviyyeyi cemʻ etmiştir. 3. d. Arabîde ikiden ve Türkçe ve Fârisî ile tesniyesi olmayan elsine-i sâirede birden ziyâde eşhâsa delâlet eden kelime (isim, sıfat, kinâye, fiil): adamlar, geldiler, biz, merdân, ricâl gelmeleri cem‘dir. (bu mana ile cm. cümû‘ dahi kullanılır.] Cemʻ-i müzekker, cemʻ-i müennes, cemʻ-i sâlim = kâideten “و vav, ن nun” ve “ى ye, ن nun” ilâvesiyle teşkil olunan cemʻ-i Arabî ki başlıca sıfatlara mahsustur: مسلمون müslimûn, مؤمنين mü’minîn, عالمين âlemîn gibi; جمع مكسر cemʻ-i mükesser = müfred sîgâsının kesîr ve tebdîliyle teşekkül eden cem-i Arabî: kütüb, ricâl gibi; جمع الجمع cem‘u’l-cem‘ = zaten cemʻi olan bir sîgânın cemʻîsi: مصارفات masârifât gibi ki masrâfın cem‘i olan “masârif”in cem‘idir: اسم جمع ism-i cem‘ = Arabîde müfred olduğu hâlde cemʻ manasını ifâde eden isim ki “ة te” ilâvesiyle müfredi teşkil olunmaz, zira o vakit ism-i cins denilir: جمع قلت cem-‘i kıllet = dokuzdan aşağıya mahsus olan cem‘-i Arabî: كثرت جمع cem‘-i kesret = dokuzdan ziyâdeye mahsus olan cem‘-i Arabî: منتهى الجموع müntehe’lcümû‘ = bir Arabî ismin muhtelif cemʻlerinden en ziyâde eşhâsa delâlet edeni. 4. R. hesapta a‘mâl-i erbaanın birincisi ki birkaç adetin toplanıp bir adet teşkil etmesinden ibârettir. kara cümle = cem‘. “اجمع ecma‘” yalnız “باجمعهم bi-ecmaʻihim” tabîr-i Arabîsinde kullanılır ki topu ve cümlesi demektir.

(a. i. c. cumû’) : 1) toplama, yığma. 2) birden fazla insan, hayvan ve eşyayı gösteren isim. 3) a. gr. * çoğul.

اَلْجُمْعُ [el-cum’] (cîm’in zammıyla) Biriktirilmiş nesneye denir. Bu münâsebetle yumruğa جُمْعُ الْكَفِّ [cem’u’l-keff] ıtlâk olunur; yukâlu: ضَرَبَهُ بِجُمْعِ الْكَفِّ وَهُوَ حِينَ يَقْبِضُهَا Cem’i أَجْمَاعٌ [ecmâ’] gelir. Ve mektûm ve mestûr nesneye ıtlâk olunur; yukâlu: أَمْرُهُمْ بِجُمْعٍ أَيْ مَكْتُومٌ وَمَسْتُورٌ Ve bâkire kıza ıtlâk olunur; yukâlu: هِيَ مِنْ زَوْجِهَا بِجُمْعٍ أَيْ عَذْرَاءُ Ve hep ve cümle ma’nâsınadır; yukâlu: ذَهَبَ الشَّهْرُ بِجُمْعٍ أَيْ كُلُّهُ Bu ma’nâların mecmû’unda cîm’in kesriyle de câ’izdir. Ve جُمْعٌ [cem’] (cîm’in harekât-ı selâsıyla) Bikr kıza yâhûd gebe hatuna yâhûd hamli ağırlaşıp vakti çatmış olanına ıtlâk olunur; yukâlu: مَاتَتْ بِجُمْعٍ أَيْ عَذْرَاءَ أَوْ حَامِلاً أَوْ مُثْقَلَةً

vn. 1. A bringing together, a collecting, a convening; collection. 2. An adding one to another; addition. 3. A being a bond of union between persons or things. 4. A comprising, containing. 5. A pluralizing a word; pluralization. 6. A tranquillizing the mind.