(a. i.) : 1) yapışma, değme, dokunma. (bkz. : temas). 2) meydana gelme, (bkz. : vâki’).

iz. ar. 1. Dokunma, değme, temas, lems: bedenine erkek eli mess etmemiştir. 2. Vâki olma, vukû bulma: hâcet mess etmek = ihtiyaç vâki olmak.

اَلْمَشُّ [el-meşş] (mîm’in fethi ve şîn’in teşdîdiyle) Dârû makûlesi nesneyi su mislli nesne içre tuz gibi eriyince kadar karıştırmak ma’nâsınadır; yukâlu: مَشَّ الشَّيْءَ مَشًّا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا خَلَطَهُ حَتَّى يَذُوبَ Ve eli zefîrden ve bulaşıktan pâk eylemek için bir nesne ile silmek ma’nâsınadır; yukâlu مَشَّ يَدَهُ إِذَا مَسَحَهَا بِشَيْءٍ لِتَنْظِيفِهَا وَقَطْعِ دَسَمِهَا Ve husûmet eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: مَشَّ فُلاَنًا إِذَا عَادَاهُ Ve kemiğin uçlarını ağza alıp sormak ma’nâsınadır; yukâlu: مَشَّ الْعَظْمَ إِذَا مَصَّ أَطْرَافَهُ Ve bir kimsenin mâlını ceste ceste sağıp almak ma’nâsınadır; yukâlu: مَشَّ مَالَ فُلاَنٍ إِذَا أَخَذَهُ شَيْئًا بَعْدَ شَيْءٍ Ve nâkanın sütünün bir mikdârını sağıp bir mikdârını memede alıkomak ma’nâsınadır; مَشَّ النَّاقَةَ إِذَا حَلَبَ بَعْضَ لَبَنِهَا وَتَرَكَ بَعْضَهُ فِي الضَّرْعِ Ve مَشٌّ [meşş] هَشٌّ [heşş] lafzına itbâ’ olur ki tayyib ve latîf demektir; yukâlu: أَطْعَمَهُ هَشًّا مَشًّا أَيْ طَيِّبًا

vn . & s. A touching; contact; a touch.

اَلْمَثُّ [el-mess] (mîm’in fethiyle) El silmek; yukâlu: مَثَّ يَدَهُ يَمُثُّهَا مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ إِذَا مَسَحَهَا بِمِنْدِيلٍ أَوْ حَشِيشٌ Ve bu lügattır, مَشٌّ [meşş]te ki مَشٌّ [meşş] dahi مَسْحٌ [mesh]e derler. Ve yağlı nesne yedirdi demek mahallinde dahi isti’mâl olunur; yukâlu: مَثَّ شَارِبَهُ إِذَا أَطْعَمَهُ شَيْئًا دَسِمًا Ve tulum sızdı ve damladı demek mahallinde dahi gelir; yukâlu: مَثَّ النِّحْيُ إِذَا نَتَحَ وَرَشَحَ Ve نِحْيٌ [nihy] nûn’un kesri ve hâ-i mühmelenin sükûnuyla yağ tulumu demek olur. Ve نَتْحٌ [neth] nûn’la ve tâ-i müsennâtla ve رَشْحٌ [reşh] râ-i mühmele ve şîn-i mu’ceme ile sızmak ve damlamaktır. Ve bu ma’nâda مَثَّ النِّحْيُ derler, نَضَحَ النِّحْيُ demezler, nûn’la ve dâd-ı mu’ceme ile.

اَلْمَسُّ [el-mess] (mîm’in fethi ve sîn’in teşdîdiyle) Bir nesneye yapışmak; yukâlu: مَسِسْتُ الشَّيْءَ أَمَسُّهُ مَسًّا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ Ve bunun bâb-ı râbi’den gelmesi lügat-ı fasîhadır. Ve Ebû 'Ubeyde مَسَسْتُ الشَّيْءَ أَمُسُّ مَسًّا dahi rivâyet etmiştir bâb-ı evvelden ve gâh olur مِسْتُ الشَّيْءَ dahi derler sîn’lerin mukaddemin hazf edip kesresin mîm’e tahvîl etmekle. Ve bâ’zı 'Arab mîm’i meksûr etmeyip hâli üzere meftûh isti’mâl eder. Ve bu sebebden Bârî ta’âlânın ﴿فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ﴾ (الواقعة 65) buyurduğu kavl-i şerîfinde kesriyle ve fethiyle kırâ’at olunur ki bunun aslı ظَلِلْتُمْ idi ve bu şâzz olan tahfîflerdendir.