(a. i. c. : aklâm) : 1) kalem. 2) taş yontmıya yarıyan demir âlet, keski. 3) tülbent ve kumaşlara boya çekmek üzere kul lanılan bir çeşit ince fırça. 4) yazı çeşitlerinden her biri.5) bir ağacı aşılamak üzere diğer ağaç tan kalem seklinde kesilmiş olan aşı. 6) yazı, yaz ma. 7) dâire, dâirelerde yazı işlerinin görüldüğü yer, büro. 8) bir listede yazılı nesnelerin her biri. Ceff-el-kalem : düşünüp taşınmadan, hemen hüküm vererek. Ehl-i kalem : eli kalem tutanlar, * ya zarlar.

اَلْقَلَمُ [el-kalem] (fethateynle) Kamışa denir, ‘alâ-kavlin yonulmuş olanına denir, hâlen yazı yazacak kaleme قَلَمٌ [kalem] ıtlâkı buna mebnidir; cem’i أَقْلَامٌ [aklâm]dır ve قِلَامٌ [kilâm]dır kâf’ın kesriyle. Ve bu kat’ ma’nâsından me’hûzdur. Ve قَلَمٌ [kalem] Yeleksiz oka ıtlâk olunur, زَلَمٌ [zelem] ma’nâsına. Ve mikrâza denir, جَلَمٌ [celem] ma’nâsına. Şârih der ki iki tarafı i’tibârıyla قَلَمَانِ [kalemân] dahi denir, niteki جَلَمَانِ [celemân] ve مِقْرَاضَانِ [mikrâdân] dedikleri gibi. Ve قَلَمٌ [kalem] Dul hatunun dulluğu zamânının uzamasına denir ki tezevvücden maktû’a olur; yukâlu: مَلَّتْهَا قَلَمُ أَيْمَتِهَا أَيْ طُولُهَا Ve kumar okuna denir.

اَلْقَلْمُ [el-kalm] (صَرْمٌ [sarm] vezninde) Tırnak ve kamış makûlesi sert nesneyi kesmek ma’nâsınadır; yukâlu: قَلَمَ الظُّفْرَ وَغَيْرَهُ قَلْمًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا قَطَعَهُ

vn. & s. A cutting and paring in small shavings.

s. (pl. قلام اقلام،) 1. A reed; especially, when cut and dried for use. 2. Any jointed and hollow stem of a plant; also, any slip or cutting taken from a plant for rooting or grafting. 3. A reed pen, also any kind of pen. 4. A pencil; also, an artist’s brush for fine painting. 5. A style, or any style-like instrument; as a graver, engraver’s tool, a chisel or gouge, a spindle or bobbin-shaft, the shaft of an arrow, etc. etc. 6. Any long and round bone of the body. 7. An office where several clerks are employed, a government office. 8. A single item or entry in an account or register. 9. The style of work done by pen or by graver, with reference to fineness or courseness. 10. God’s power and act of decree. 11. A long crystal.

اَلْقَلَمُ [el-kalem] (fethateynle) Şol nesnedir ki onunla yazı yazarlar. Ve قَلَمٌ [kalem] Kumâr okuna dahi derler. Ve قَلَمٌ [kalem] Şol bıçağa dahi derler ki onunla koyun yâhûd keçi eti kat’ olunur.

اَلْقَلْمُ [el-kalm] (kâf’ın fethi ve lâm’ın sükûnuyla) Tırnak kesmek; tekûlu: قَلَمْتُ ظُفْرِي