(a. h. i) : Dicle nehrinden aşağı Basra’ya kadar Şat Suyu’nun iki tarafı.

(a. i.) : müz. Türk müziğinin en eski mürekkep makamlarındandır. Eskiden en çok kullanılan makamlardan olmasına rağmen, son asırda nadiren kullanılmıştır. Bu makam, segah dörtlüsünün ırak perdesindeki şeddi ile bir uşşak dörtlüsünün birleşmesinden meydana gelmiştir; bunlara ekseriya bir de neva perdesindeki pOselik dörtlüsü ilâve edilir. Makam segah dörtlüsü ile ırak perdesinde kalır. Güçlüsü birinci derecede dugâh perdesidir. Donanımına “si” koma bemolü ile “fa” bakıyye diyezi konulur; pûselik dörtlüsü kullanılan yerde “fa” sesi bekar yapılır. Irak, çıkıcı bir makamdır; inici şekline eviç denilir. Bünyesindeki 3 adet dörtlünün sesleri, pest-den ttze doğru şöyledir : ırak, rast, dügâh, segah, (ırak’da segah dörtlüsü), dügâh, segah, çargâh, neva (yerinde u«ak dörtlüsü), neva, hüseyni, acem, gerdaniye ( nevâ’da pûselik dörtlüsü).

ih. z. ar. c. Bağdad ve Basra cihetlerinin ismidir. Badehü İran’ın bütün garb-ı şimâlî kısmına, yani cibâl hıttasına da bu nâm ta‘mîm olunduğundan, asıl Irak’a Irak-ı Arabî ve buna Irak-ı Acemî nâmı verilmiştir. || mu. Bir makâm-ı mahsûs.

اَلْعِرَاكُ [el-'irâk] (كِتَابٌ [kitâb] vezninde) ve اَلْمُعَارَكَةُ [el-mu’âreket] (مُفَاعَلَةٌ [mufâ’alet] vezninde) Savaşmak ma’nâsınadır; yukâlu: عَارَكَهُ عِرَاكًا وَمُعَارَكَةً إِذَا قَاتَلَهُVe عِرَاكٌ ['irâk] Develer su üzerinde müzâhame eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: أَوْرَدَ إِبِلَهُ الْعِرَاكَ أَيْ أَوْرَدَهَا جَمِيعًا اَلْمَاءَ يَعْنِي زَاحَمَتْ Ve bunda اَلْعِرَاكُ lafzı mansûbdur. Fi’l-asl masdar olup ba’dehu harf-i ta’rîf idhâl olunmuştur ve harf-i ta’rîf masdarı kendi hâlinden tagyîr eylememiştir. Mütercim der ki bu terkîb مَرَرْتُ بِهِمُ الْجَمَّاءَ الَغَفِيرَ ve dâl’ın nasbıyla اَلْحَمْدَ للهِ kavlleri kabîlindendir. Ve ba’zılar hâl-i terkîb ederler. Ve bunda Sîbeveyhi ve Ebû 'Alî kavlleri vardır. Kütüb-i nahviyyede وَأَرْسَلَهَا الْعِرَاكَ kavli bir mebhastır. Ve 'İrâk b. Mâlik ecille-i tâbi’îndendir.

اَلْعُرَاقُ [el-'urâk] (غُرَابٌ [gurâb] vezninde) Eti ekl olunmuş kemiğe denir. Ve ba’zıların kavli ânifen zikr olundu. Ve عُرَاقٌ ['urâk] ve عُرَاقَةٌ ['urâkat] (hâ’yla) Sudan nutfeye ya’nî sâfîye, 'alâ-kavlin kova ve kırba diplerinde kalan bir mikdârca suya denir. Ve pek çok yağmura denir. Ve عُرَاقُ الْغَيْثِ ['urâku’l-gays] yağmur 'akibinde biten ota denir; yukâlu: مَا أَطْيَبَ عُرَاقَ الْغَيْثِ أَيْ نَبَاتَهُ فِي أَثَرِهِ

s. 1. A low-lying country along the course of a great river. Hence, 2. The low country lying along the course of the lower Tigris, above and below its junction with the Euphrates. 3. Name of a mode or melody in music.

vn. & s. 1. A fighting one another; a combat. 2. A crowding and pressing one another.

اَلْعِرَاقُ [el-'irâk] (‘ayn’ın kesriyle) Bilâd-ı ma’rûfeyi câmi’ arâzînin ismidir. Ve عِرَاقٌ ['irâk] Şol kırbaya derler ki dibine iki kat sahtiyân koyup dikerler. Ve eger bir kat korlarsa ona طِبَابٌ [tibâb] derler tâ-i mühmelenin kesriyle.

اَلْعِرَاقُ [el-'irâk] (‘ayn’ın kesriyle) Bilâd-ı ma’rûfeyi câmi’ arâzînin ismidir. Ve عِرَاقٌ ['irâk] Şol kırbaya derler ki dibine iki kat sahtiyân koyup dikerler. Ve eger bir kat korlarsa ona طِبَابٌ [tibâb] derler tâ-i mühmelenin kesriyle.