(a. i. cem’den. c. : cevâmi’) : içinde namaz kılınan ibâdet yeri; içinde cuma (namazı kılınan mescit).

(a. s. cem’den.) : 1) cemeden, der!iyen, toplıyan. 2) içine alan, içinde bulunduran.

sıf. ar. s: câmi‘a. Arabîde cm. cevâmi‘. [جمع cem‘’den if.] 1. Toplayan, cemʻ ve teʼlîf eden: bu mecmuanın câmi‘i kimdir? 2. İçine alan, şâmil, hâvî: bütün kavâid-i sarfiyye ve nahviyyeyi câmi‘ bir kitaptır.

جَامِعُ الْجَارِ [Câmi’u’l-Câr] Bahr-i kulzum sâhilinde ehl-i Medîne’ye mahsûs bir limân adıdır. Ve جَامِعٌ [Câmi’] gûta-i Dimaşk’ta bir karye adıdır.

اَلْجَامِعُ [el-Câmi’] A’lâm-ı nâstandır. Ve ibtidâ gebeliği olan dişi merkebe denir; yukâlu: أَتَانٌ جَامِعٌ إِذَا كَانَتْ حَمَلَتْ أَوَّلَ مَا تَحْمِلُ Ve بَازِلٌ [bâzil] olduğu hâlde مُخْلِفٌ [muhlif] olan deveye denir. بَازِلٌ [bâzil] azı dişini yaran ve مُخْلِفٌ [muhlif] o kerteyi mütecâviz olana denmekle azıyı yarmak haddini geçtikten sonra yarmış olan olur; mü’ennesi جَامِعَةٌ [câmi’at]tır; yukâlu: جَمَلٌ جَامِعٌ وَنَاقَةٌ جَامِعَةٌ إِذَا أَخْلَفَا بُزُولاً وَلاَ يُقَالُ هَذَا إِلاَّ بَعْدَ أَرْبَعِ سِنِينَ Ve pâlân ve eyer kapatmağa da sâlih olan davara ıtlâk olunur; yukâlu: دَابَّةٌ جَامِعٌ إِذَا صَارَتْ تَصْلُحُ لِلْإِكَافِ وَالسَّرْجِ Ve büyük kazana denir; yukâlu: قِدْرٌ جَامِعٌ وَجَامِعَةٌ أَيْ عَظِيمَةٌ Ve جَامِعَةٌ [câmi’at] Tutsak boynuna geçirecek demir bağa denir ki ellerini boynuna cem’ eder, lâle ta’bîr olunur; yukâlu: أَخْرَجَ فِي جَامِعَةٍ أَيِ الْغُلِّ

a. (fem. جامعە) 1. That collects, unites, brings or puts together. 2. That contains, embraces, holds. 3. (God) who unites in himself all divine attributes, or, who will assemble men to judgment. 4. (s. & a.) A mosque, where the special service is performed at noon on Fridays. 5. An abstract common term, or, a quality common to things, by which they can be compared or connected. 6. An adequate definition. 7. A general repertory; name of many books; especially of of one foretelling all that is to happen to the end of time, said to have been written in cypher by the Caliph Ali.

اَلْجَامِعُ [el-câmi’] (mîm’in kesriyle) İbtidâ yüklü kalan dişi merkeb; yukâlu: أَتَانٌ جَامِعٌ إِذَا حَمَلَتْ أَوَّلَ مَا تَحْمِلُ Ve جَامِعٌ [câmi’] Cum’a mescidine dahi derler; yukâlu: اَلْمَسْجِدُ الْجَامِعُ Ve eger dilersen مَسْجِدُ الْجَامِعِ dahi dersin izâfetle, اَلْحَقُّ الْيَقِينُ ve حَقَّ الْيَقِينِ dedikleri gibi ve lâkin sûret-i izâfette مَسْجِدُ الْيَوْمِ الْجَامِعِ ve حَقُّ الشَّيْءِ الْيَقِينِ takdîrindedir, zîrâ şey’in kendi nefsine izâfeti câ’iz değildir illâ takdîr-i mezbûr ile. Ve Ferrâ eyitti: 'Arab şey’i kendi nefsine muzâf eder lafzları mugâyir olduğu cihetten.