(a. i. cem’den. c. : cevâmi’) : içinde namaz kılınan ibâdet yeri; içinde cuma (namazı kılınan mescit).

(a. s. cem’den.) : 1) cemeden, der!iyen, toplıyan. 2) içine alan, içinde bulunduran.

sıf. ar. s: câmi‘a. Arabîde cm. cevâmi‘. [جمع cem‘’den if.] 1. Toplayan, cemʻ ve teʼlîf eden: bu mecmuanın câmi‘i kimdir? 2. İçine alan, şâmil, hâvî: bütün kavâid-i sarfiyye ve nahviyyeyi câmi‘ bir kitaptır.

sıf. ar. s: câmi‘a. Arabîde cm. cevâmi‘. [جمع cem‘’den if.] 1. Toplayan, cemʻ ve teʼlîf eden: bu mecmuanın câmi‘i kimdir? 2. İçine alan, şâmil, hâvî: bütün kavâid-i sarfiyye ve nahviyyeyi câmi‘ bir kitaptır.

جَامِعُ الْجَارِ [Câmi’u’l-Câr] Bahr-i kulzum sâhilinde ehl-i Medîne’ye mahsûs bir limân adıdır. Ve جَامِعٌ [Câmi’] gûta-i Dimaşk’ta bir karye adıdır.

اَلْجَامِعُ [el-Câmi’] A’lâm-ı nâstandır. Ve ibtidâ gebeliği olan dişi merkebe denir; yukâlu: أَتَانٌ جَامِعٌ إِذَا كَانَتْ حَمَلَتْ أَوَّلَ مَا تَحْمِلُ Ve بَازِلٌ [bâzil] olduğu hâlde مُخْلِفٌ [muhlif] olan deveye denir. بَازِلٌ [bâzil] azı dişini yaran ve مُخْلِفٌ [muhlif] o kerteyi mütecâviz olana denmekle azıyı yarmak haddini geçtikten sonra yarmış olan olur; mü’ennesi جَامِعَةٌ [câmi’at]tır; yukâlu: جَمَلٌ جَامِعٌ وَنَاقَةٌ جَامِعَةٌ إِذَا أَخْلَفَا بُزُولاً وَلاَ يُقَالُ هَذَا إِلاَّ بَعْدَ أَرْبَعِ سِنِينَ Ve pâlân ve eyer kapatmağa da sâlih olan davara ıtlâk olunur; yukâlu: دَابَّةٌ جَامِعٌ إِذَا صَارَتْ تَصْلُحُ لِلْإِكَافِ وَالسَّرْجِ Ve büyük kazana denir; yukâlu: قِدْرٌ جَامِعٌ وَجَامِعَةٌ أَيْ عَظِيمَةٌ Ve جَامِعَةٌ [câmi’at] Tutsak boynuna geçirecek demir bağa denir ki ellerini boynuna cem’ eder, lâle ta’bîr olunur; yukâlu: أَخْرَجَ فِي جَامِعَةٍ أَيِ الْغُلِّ

اَلْجَامِعُ [el-câmi’] (mîm’in kesriyle) İbtidâ yüklü kalan dişi merkeb; yukâlu: أَتَانٌ جَامِعٌ إِذَا حَمَلَتْ أَوَّلَ مَا تَحْمِلُ Ve جَامِعٌ [câmi’] Cum’a mescidine dahi derler; yukâlu: اَلْمَسْجِدُ الْجَامِعُ Ve eger dilersen مَسْجِدُ الْجَامِعِ dahi dersin izâfetle, اَلْحَقُّ الْيَقِينُ ve حَقَّ الْيَقِينِ dedikleri gibi ve lâkin sûret-i izâfette مَسْجِدُ الْيَوْمِ الْجَامِعِ ve حَقُّ الشَّيْءِ الْيَقِينِ takdîrindedir, zîrâ şey’in kendi nefsine izâfeti câ’iz değildir illâ takdîr-i mezbûr ile. Ve Ferrâ eyitti: 'Arab şey’i kendi nefsine muzâf eder lafzları mugâyir olduğu cihetten.