(a. i. c. : zurûf) : 1) kab, kılıf, mahfaza. 2) içine mektup konulan kâğıt kap. 3) gr. bir fiilin, bir sıfatın veya başka bir zarfın mânâsına “yer, zaman, nicelik, nitelik” gibi bakımlardan başkalık katan kelime.

iz. ar. cm: zurûf. 1. Kap, kılıf, mahfaza: saat zarfı. 2. Eli yakmamak için kahve fincanı içine konan gümüş veya sâir madenden kap: bir takım zarf; zarf fincan takımı. 3. Bir yere gönderilen mektup ve her nevi evrâkın konduğu ve yapıştırılıp mühür mumuyla mühürlenen kâğıttan şekl-i mahsûsda kap: mektubu zarfa kodum; zarfı kapadım; bir paket zarf. 4. ed. Zaman veya mekan beyân eden kelime; zarf-ı zaman, zarf-ı mekan: “dün burada idim” tabirinde “dün” kelimesi zarf-ı zaman ve “burada” zarf-ı mekandır.

اَلظَّرْفُ [ez-zarf] (zâ’nın fethi ve râ’nın sükûnuyla) Kaba denir, وِعَاءٌ [vi’â’] ma’nâsına; cem’i ظُرُوفٌ [zurûf]tur; yukâlu: عِنْدَهُ ظَرْفٌ أَيْ وِعَاءٌ ve minhu tekûlu’l-'Arab: هُوَ نَقِيُّ الظَّرْفِ أَيْ أَمِينٌ Ve رَأَيْتُهُ بِظَرْفِهِ أَيْ بِنَفْسِهِ Ve ظَرْفٌ [zarf] ve ظَرَافَةٌ [zarâfet] Masdar olurlar, bir adam zekî ve zîrek olmak ma’nâsına; yukâlu: ظَرُفَ الْغُلاَمُ ظَرْفًا وَظَرَافَةً مِنَ الْبَابِ الْخَامِسِ إِذَا كَيِسَ Lâkin ظَرَافَةٌ [zarâfet] kalîlü’l-isti’mâldir; şi’rde câ’izdir. Ve 'inde’l-ba’z ظَرْفٌ [zarf] ve ظَرَافَةٌ [zarâfet] lisâna mahsûstur ki kelâmı vech-i belâgat u letâfet üzere hoş-âyende ve nâzük söylemekten 'ibârettir, 'alâ-kavlin hüsn-i vech ve hüsn-i hey’et ve nezâket-i kıyâfetten 'ibârettir; fe-yukâlu: رَجُلٌ ظَرِيفٌ وَوَجْهٌ ظَرِيفٌ وَهَيْئَةٌ ظَرِيفَةٌ Yâhûd hemân vech ile lisâna mahsûstur. Yâhûd bezâ’at ve melâhatle muttasıf olarak zîrek ve zekiyyü’l-kalb olmaktan ‘ibârettir. Yâhûd ظَرْفٌ [zarf] ve ظَرَافَةٌ [zarâfet]le hemân civânlık ve şebâblık hevâ ve hiffetinde olan tâze mahbûb ve mahbûbeler sıfatlanırlar; pîr ve pîre-zen kısmı ve rü’esâ’ ve sâdât olanlar muttasıf olmazlar.

اَلظَّرْفُ [ez-zarf] (zâ’nın fethi ve râ’nın sükûnuyla) Kap, وِعَاءٌ [vi’â’] ma’nâsına. Ve nahviyyûnun ظَرْفُ زَمَانٍ [zarfu zemân] ve ظَرْفُ مَكَانٍ [zarfu mekân] dedikleri bundan me’hûzdur. Ve ظَرْفٌ [zarf] Zarâfete dahi derler, kiyâset ma’nâsına.