اَلتَّبَارُكُ [et-tebâruk] (تَفَاعُلٌ [tefâ’ul] vezninde) Hâssaten sıfat-ı ilâhiyyeden olmakla eşyâ-i sâ’irede isti’mâl olunmaz; yukâlu: تَبَارَكَ اللهُ أَيْ تَقَدَّسَ وَتَنَزَّهَ فِي ذَاتِهِ وَصِفَاتِهِ Pes burada mülâzemet ‘alâkasıyla تَعَالَى ma’nâsına olur. Ve cemî’-i hayrât u berekât Hazret-i Hakk’a mahsûs olmakla mahlûkâttan müte’âlî olduğuna mebnî mahlûkâtta isti’mâl olunmaz.

Mütercim der ki hissîsadan olmakla bundan muzâri’ ve masdar ve ism-i fâ’il sîgaları mutasarrıf olmaz, niteki Beydâvî sûre-i Furkân evvelinde tansîs eylemiştir. Ve yine Beydâvî 'aleyhi’r-rahme تَكَاثَرَ خَيْرُهُ أَوْ تَزَايَدَ عَنْ كُلِّ شَيْءٍ وَتَعَالَى عَنْهُ فِي صِفَاتِهِ وَأَفْعَالِهِ ‘ibâretiyle tefsîr eylemiştir ki kavl-i evvel hâsıl-ı ma’nâdır. Ve kavl-i sânîde تَعَالَى kelimesi تَزَايَدَ lafzına ‘atf-ı tefsîrdir ve تَفَاعُلٌ [tefâ’ul] sîgası mübâlagayı mutazammındır ki ezelî ve ebedî hayr ve birr ve ihsân-ı kesîr ya’nî gayr-i munkatı’dır yâhûd vech-i mezkûr üzere mahlûkâttan müte’âlîdir demektir, ta’âlâ ve tekaddese. Ve Muzhir’de mersûmdur ki nevâsih-i ibtidâ’ ve bâb-ı istisnâ’ ve bâb-ı ta’accüb ve emsâl üzere mebniyye olan ef’âl ve sıfât-ı ilâhiyyeye mahsûs olan تَبَارَكَ fi’li ve يَنْبَغِي ve عِمْ ve هَبْ makûlesi fi’ller siyag-ı muhtelife tasarrufundan memnû’lardır. Ve تَبَارُكٌ [tebâruk] Bir nesne ile hayra tefe’’ül eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: تَبَارَكَ بِالشَّيْءِ إِذَا تَفَأَّلَ بِهِ Ma’nâ-yı evvelde vech-i mezkûr üzere mutasarrıf olmayıp lâkin ma’nâ-yı sânîde mutasarrıf olur.

اَلتَّبَارُكُ [et-tebâruk] (tâ’nın fethi ve râ’nın zammı ile) Bi-ma’nâhâ; yukâlu: تَبَارَكَ اللهُ أَيْ بَارَكَ مِثْلُ قَاتَلَ وَتَقَاتَلَ إِلَّا أَنَّ فَاعَلَ يَتَعَدَّى وَتَفَاعَلَ لَا يَتَعَدَّى