(a. i.) : 1) yazma, çizme; desen, pentür. 2) eser iz, nişan, alâmet. 3) suret. 4) tertip, plân, taslak. 5) resim, fotoğraf resmi. 6) tarz, üslûp. 7) âdet, usul; tavır, davranış. 8) alay, tören, (bkz : merasim). resm-i geçit : geçit resmi. resmi güşâd, iftitâh : açılış töreni. resm-i kadîm : eski usul.

اَلرَّشْمُ [er-reşm] (râ’nın fethi ve şîn-i mu’cemenin sükûnuyla) Yazı yazmak ma’nâsınadır; yukâlu: رَشَمَ إِلَيْهِ رَشْمًا مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ إِذَا كَتَبَ Ve رَوْشَمٌ [revşem] dedikleri damga ile çeç harmanı mührlemek ma’nâsınadır; yukâlu: رَشَمَ الطَّعَامَ إِذَا خَتَمَهُ يَعْنِي بِالرَّوْشَمِ

اَلرَّسْمُ [er-resm] (râ’nın fethi ve sîn’in sükûnuyla) Eşme ta’bîr olunan kuyuya denir ki toprakla örtülüp basırılmış ola. Ve bir nesnenin eser ve nişânına denir, 'alâ-kavlin bir nesnenin eser-i bakiyyesine denir, meselâ harâbe yerin bâkî kalan eser ve nişânı gibi. Ve 'inde’l-ba’z âsârdan şahs ve sevâd-ı mer’îsi hergiz kalmayan esere denir, meselâ yere berâber vîrân olan hânenin tahte’t-türâb temeli gibi; cem’i أَرْسُمٌ [ersum] gelir,أَفْلُسٌ [eflus] vezninde ve رُسُومٌ [rusûm] gelir; ve minhu yukâlu: عَفَتْ رُسُومُ الدِّيَارِ أَيِ الْآثَارُ أَوْ بَقَايَاهَا أَوْ هِيَ مَا لَا شَخْصَ لَهُ مِنَ الْآثَارِ Şârih der ki şîve ve 'örf ve 'âdet ma’nâsına mütedâvil olan رسْمٌ [resm] eser ve nişân ma’nâsınadır. Ve رَسْمٌ [resm] Masdar olur, bir hâdise bir yeri harâb u yebâb edip yere berâber eserini komak ma’nâsınadır; yukâlu: رَسَمَ الْغَيْثُ الدِّيَارَ رَسْمًا مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ إِذَا عَفَّاهَا وَأَبْقَى أَثَرَهَا لَاصِقًا بِالْأَرْضِ Ve bir adama bir nesne ile emr eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: رَسَمَ لَهُ كَذَا إِذَا أَمَرَهُ بِهِ Ve arz içre nâ-bedîd olmak ma’nâsınadır ki ölmekten kinâyedir; yukâlu: رَسَمَ فِي الْأَرْضِ إِذَا غَابَ فِيهَا Ve bir kimse için mersûm ya’nî vazîfe-i mu’ayyene ketb ve ta’yîn eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: رَسَمَ عَلَى كَذَا إِذَا كَتَبَ Şârihin beyânına göre o vazîfeye مَرْسُومٌ [mersûm] denir;cem’i مَرَاسِيمُ [merâsîm]dir, ba’zen tahfîfle مَرَاسِمُ [merâsim] dahi derler.

vulg. resim, s. (pl. رسوم) 1. A mark, trace, vestige; a relic of a trace. 2. An injunction, precept, ordinance, law, institution, rule. 3. A practice, custom, manner; habit; etiquette; a formality. 4. A due; toll or perquisite. 5. (mystics) Mere outward religious observance, rite. 6. A state ceremony, a pageant. 7. A logical definition; a description. 8. A special kind of description by accidentals only. 9. A figure, form; a diagram, plan, design, drawing, painting. 10. The art of drawing.

vn. 1. A drawing, designing, sketching the figure of a thing. 2. A describing a circle.

اَلرَّثْمُ [er-resm] (râ’nın fethi ve sâ’-i müsellesenin sükûnuyla) Burnu ufatıp kanatmak; tekûlu: رَثَمْتُ أَنْفَهُ إِذَا كَسَرْتَهُ حَتَّى أَدْمَيْتَهُ Ve رَثْمٌ [resm] Burna misk yâhûd tîb sürmeğe dahi derler; yukâlu: رَثَمَتِ الْمَرْأَةُ أَنْفَهَا بِالطِّيبِ إِذَا طَلَتْهُ وَلَطَخَتْهُ Ve bunun aslı burun kanatmaktan me’hûzdur gûyâ ki burna sürülen burun kanına teşbîh olur.

اَلرَّسْمُ [er-resm] (râ’nın fethi ve sîn’in sükûnuyla) Eser ma’nâsına. Ve رَسْمُ الدَّارِ [resmu’d-dâr] Evden şol bâkî kalan eserdir ki yere berâber olmuştur. Ve رَسْمٌ [resm] Bir kimse için vazîfe yazmağa dahi derler; yukâlu: رَسَمَ عَلَى كَذَا وَكَذَا إِذَا كَتَبَ Ve رَسْمٌ [resm] Bir kimseye bir nesneyi yazmağa dahi derler, ona göre işlesin diye.