(a. i.) : 1) son, nihayet. 2) bitme, tükenme.

iz. ar. 1. Bitme, tükenme, pâyâna erme, tamam. 2. Son, nihâyet, pâyân: hitâm bulmak, hitâma ermek = bitmek: hitâm vermek = bitirmek.

اَلْخَطْمُ [el-hatm] (hâ’nın fethi ve tâ’nın sükûnuyla) Emr-i ‘azîm ma’nâsınadır; yukâlu: هَذَا خَطْمٌ أَيْ خَطْبٌ جَلِيلٌ Ve bir mevzi’ adıdır. Ve kuşun burnuna denir, مِنْقَارٌ [minkâr] ma’nâsına. Ve dâbbe kısmının burunlarının ve ağızlarının önlerine ve uçlarına denir. Ve insânın burnuna denir. Ve خَطْمٌ [hatm] Masdar olur, bir adamın yâ bir hayvânın burnuna vurmak ma’nâsına; yukâlu: خَطَمَهُ خَطْمًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا ضَرَبَ أَنْفَهُ Ve devenin burnuna خِطَامٌ [hitâm] takmak 'alâ-kavlin خِطَامٌ [hitâm] için burnunu yufkaca kedmek ma’nâsınadır; yukâlu: خَطَمَ الْبَعِيرَ بِالْخِطَامِ إِذَا جَعَلَهُ عَلَى أَنْفِهِ أَوْ جَزَّ أَنْفَهُ Ve bir adama söz ile kahr ve galebe eylemek ma’nâsına müsta’meldir,şöyle ki mukâbelesinde şakk-ı şefeye kâdir olmaya; yukâlu: خَطَمَهُ بِالْكَلَامِ أَيْ قَهَرَهُ وَمَنَعَهُ حَتَّى لَا يَنْبِسَ Ve sahtiyânın kenârlarını pervâz edip dikmek ma’nâsınadır; yukâlu: خَطَمَ الْأَدِيمَ إِذَا خَاطَ حَوَاشِيَهُ Ve خَطْمٌ [hatm] ve خِطَامٌ [hitâm] (كِتَابٌ [kitâb] vezninde) Yaya kiriş geçirmek ma’nâsınadır; yukâlu: خَطَمَ الْقَوْسَ بِالْوَتَرِ خَطْمًا وَخِطَامًا إِذَا عَلَّقَهَا يَعْنِي عَلَّقَ الْوَتَرَ عَلَيْهَا

اَلْخِتَامُ [el-hitâm] (hâ’nın kesriyle) Şol balçıktır ki bir nesneyi onunla mührlerler. Ve خِتَامٌ [hitâm] Âhir ma’nâsına dahi gelir. Kâlallâhu ta’âlâ: ﴿خِتَامُهُ مِسْكٌ﴾ (المطففين، 26) أَيْ آخِرُهُ لِأَنَّ آخِرَ مَا يَجِدُونَهُ رَائِحَةُ الْمِسْكِ

اَلْخِطَامُ [el-hitâm] (hâ’nın kesri ve tâ’nın tahfîfi ile) Yular, zimâm ma’nâsına.