اَلْحَنْذُ [el-hanz] (hâ’nın fethi ve nûn’un sükûnuyla) ve اَلتَّحْنَاذُ [et-tahnâz] (تَذْكَارٌ [tezkâr] vezninde) Koyun ve kuzu ve buzağı makûlesini biryân edip kemâl üzere nuzc bulmak için üzerine kızgın taşlar vaz’ eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: حَنَذَ الشَّاةَ حَنْذًا وَتَحْنَاذًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا شَوَاهَا وَجَعَلَ فَوْقَهَا حِجَارَةً مُحْمَاةً لِتُنْضِجَهَا Mü’ellif burada ‘ibâre-i mersûme ile tefsîr eylemekle öylece terceme olundu. Lâkin Basâ’ir’de beyânına göre iki büyük kızgın taşlar aralığında taşları değişerek ve biryânı çevirerek biryân eylemekten ‘ibârettir. Ve taşların vaz’ı biryânın lüzûceti munsabb olmak içindir. Ve bu, ma’nâ-yı âtîden me’hûzdur. Kâlallâhu ta’âlâ: ﴿فَجَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ﴾ أَيْ مَشْوِيٍّ بَيْنَ حَجَرَيْنِ وَإِنَّمَا يُفْعَلُ ذَلِكَ لِيَتَصَبَّبَ عَنْهُ اللُّزُوجَةُ الَّتِى فِيهِ وَهُوَ مِنْ قَوْلِهِمْ حَنَذْتُ الْفَرَسَ Ve kâle’l-Beydâvî: اَلْحَنِيذُ اَلْمَشْوِيُّ بِالرَّضْفِ وَقِيلَ اَلَّذِي يَقْطُرُ وَدَكُهُ Mü’ellif Basâ’ir’de vech-i mezkûr üzere kavleyni ma’nâ-yı vâhid olmak üzere cem’ eylemiştir. Ve sâhib-i Esâs ma’nâ-yı mezkûru mevzû’un-leh ve ma’nâ-yı âtîyi mecâz ‘add eylemiştir. Bu biryânın hülâsa-i tarîki budur ki bir fırın yâ tennûr yapıp içinde âteş îkâd ve üzerine taşlar vaz’ ve biryânı onun üzerine ve biryânın üzerine kezâlik kızgın kızgın taşlar vaz’ ederler. İntehâ. Ve حَنِيذٌ [hanîz] Atı bir yâ iki baş seğirttikten sonra terlemek için güneşe karşı üzerine çul örtmek ma’nâsınadır; yukâlu: حَنَذَ الْفَرَسَ إِذَا رَكَضَهُ وَأَعْدَاهُ شَوْطًا أَوْ شَوْطَيْنِ ثُمَّ ظَاهَرَ عَلَيْهِ الْجِلاَلَ فِي الشَّمْسِ لِيَعْرَقَ Ve yola giden adamı güneş yakıp kavurmak ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: حَنَذَتِ الشَّمْسُ الْمُسَافِرَ إِذَا أَحْرَقَتْهُ وَصَهَرَتْهُ

اَلْحَنِيذُ [el-hanîz] (hâ’nın fethi ve nûn’un kesri ve meddiyle) Bi-ma’nâhu. Ve biryân olmuş koyuna dahi derler. Ve bundan me’hûzdur 'Arabların bu kavli ki إِذَا سَقَيْتَ فَأَحْنِذْ derler, ya’nî “Saky hâlinde şarâb üzere bir pâre su dök.”