(a. i.) : yan, taraf.

iz. ar. tş. Yan, yan taraf, koltuk altının aşağısı, pehlû.

Mü’ellifin Basâ’ir’de beyânına göre asl جَنْبٌ [cenb] mâddesi cârihaya ya’nî insânın ve hayvânın şıkkasına mevzû’dur ki yan ta’bîr olunur ve bi’l-isti’âre o yandan yana olan semt ve nâhiyede dahi isti’mâl olunur, niteki يَمِينٌ [yemîn] ve شِمَالٌ [şimâl] dahi böylecedir. Ve جَانِبٌ [cânib] kelimesi ism-i fâ’il-i nesebîdir, semt ve nâhiye ma’nâsınadır. Ve yan ve cenb ma’nâsına olur. İntehâ. Ve جَنْبٌ [cenb] Kelimesi masdar olur, bir kimsenin yanı ağrımak ma’nâsınadır; yukâlu: جُنِبَ الرَّجُلُ مَبْنِيًّا لِلْمَفْعُولِ كَعُنِيَ اِذَا شَكَى جَنْبَهُ Ve işbu “اِتَّقِ اللهَ فِي جَنْبِهِ وَلاَ تَقْدَحْ فِي سَاقِهِ” meselini ba’zılar لاَ تَغْتَلْهُ وَلاَ تَفْتِنْهُ 'ibâretiyle tefsîr eylediler ki onu görmez yanından gelip ahz ve ihlâk ve ayağını bir fitneye ilkâ eylemekten tahzîrdir. Ve ba’zılar burada جَنْبٌ [cenb] kelimesini vakî’a ya’nî fasl ve mezemmet ve şetm ile tefsîr eylediler ki bu dahi mecâzdır, ya’nî “Onun hakkında nâ-sezâ söyleme!” demektir. Ve fıkra-i sâniye sâk-ı şecere kavâdih ya’nî ağaç kurdu îkâ’ından müste’ârdır.

اَلْجَنْبُ [el-cenb] (cîm’in fethi ve nûn’un sükûnuyla) ve اَلْجَانِبُ [el-cânib] (nûn’un kesriyle) ve اَلْجَنَبَةُ [el-cenebet] (fetehâtla) Yana denir, شِقٌّ [şikk] ma’nâsına, insânın ve sâ’ir nesnenin olsun. Cem’leri جُنُوبٌ [cunûb] gelir cîm’in zammıyla ve جَوَانِبُ [cevânib] ve جَنَائِبُ [cenâ’ib] gelir.

s. (pl. اجناب , جنوب , جوانب) 1. A side, a lateral portion. 2. The space at the side of a person or thing. 3. A region, a district.

اَلْجَنْبُ [el-cenb] (cîm’in fethi ve nûn’un sükûnuyla) Yan; tekûlu: قَعَدْتُ إِلَى جَنْبِ فُلَانٍ وَإِلَى جَانِبِهِ بِمَعْنًى Ve bir kimsenin pehlûsın ya’nî yanın ufatmağa dahi derler; yukâlu: ضَرَبَهُ فَجَنَبَهُ أَيْ كَسَرَ جَنْبَهُ Ve davarı kendi cânibine çekmeğe de derler; tekûlu: جَنَبْتُ الدَّابَّةَ إِذَا قُدْتَهَا إِلَى جَنْبِكَ كُلِّهِ مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ وَجَنَبْتُ الْأَسِيرَ جَنَبًا بِالتَّحْرِيكِ Ve bir nesneyi ırak etmek; yukâlu: جَنَبْتُهُ الشَّيْءَ أَيْ نَحَّيْتُهُ Kâlallâhu ta’âlâ: ﴿وَاجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنَامَ﴾ (إبراهيم 35) Ve Yemen’den bir kabîlenin ismidir. Ve nâhiye ma’nâsına dahi gelir, ke-mâ kîle: اَلنَّاسُ جَنْبٌ وَالْأَمِيرُ جَنْبٌ