اَلْوَحَادَةُ [el-vehâdet] (سَعَادَةٌ [sa’âdet] vezninde) ve اَلْوُحُودَةُ [el-vuhûdet] ve اَلْوُحُودُ [el-vuhûd] (vâv’ların zammıyla) ve اَلْوَحْدُ [el-vahd] ve اَلْوَحْدَةُ [el-vahdet] (وَعْدٌ [va’d] ve وَعْدَةٌ [va’det] veznlerinde) ve اَلْحِدَةُ [el-hidet] (عِدَةٌ ['idet] vezninde) Yalnız kalmak ma’nâsınadır ki murâd biricik olmaktır; yukâlu: وَحِدَ الرَّجُلُ وَكَعَلِمَ وَوَحُدَ كَكَرُمَ يَحِدُ فِيهِمَا وَحَادَةً وَوُحُودَةً وَوُحُودًا وَوَحْدًا وَوَحْدَةً وَحِدَةً إِذَا بَقِيَ مُفْرَدًا

اَلْوَحْدَةُ [el-vahdet] (vâv’ın fethi ve hâ’nın sükûnuyla) Yalnızlık, infirâd ma’nâsına; yukâlu: رَأَيْتُهُ وَحْدَهُ Ve وَحْدَهُ lafzının intisâbı Kûfiyyûn katında zarfiyyet üzeredir ve Basriyyûn katında masdariyyet üzeredir cemî’-i hâlde gûyâ ki takdîr-i kelâm أَوْحَدْتُهُ بِرُؤْيَتِي إِيحَادًا Ya’nî “Ondan gayrı kimse görmedim.” ondan sonra وَحْدَهُ [vahdehu], bu cümlenin mevzi’ine vaz’ olundu. Ve Ebu’l-'Abbâs eyitti: Muhtemeldir ki takdîr-i kelâm âhar vech ola ki o vech recül kendi nefsinde münferid olmağın gûyâ ki رَأَيْتُ رَجُلًا مُنْفَرِدًا إِنْفِرَادًا demek ola ve ondan sonra وَحْدَهُ bu mecmû’un makâmına ikâmet oluna. Ve وَحْدَهُ muzâf olmaz illâ ‘Arabların bu kavlinde فُلَانٌ نَسِيجُ وَحْدِهِ وَجُحَيْشُ وَحْدِهِ وَعُيَيْرُ وَحْدِهِ Ve نَسِيجٌ [nesîc] dokunmak ma’nâsından me’hûzdur ve bez gâyet ince oldukta onun minvâlinde âhar bez vaz’ olunmağın نَسِيجُ وَحْدِهِ derler لَا نَظِيرَ لَهُ ma’nâsına isti’mâl makâm-ı medhtedir. Ve جُحَيْشُ وَحْدِهِ ve عُيَيْرُ وَحْدِهِ makâm-ı zemmde isti’mâl olunur. Ve جُحَيْشٌ [cuhayş] cîm’in zammıyla sîga-i tasgîr üzere veled-i hımâr ma’nâsından me’hûzdur, müstakil bi-re’yihi olan kimseye ıtlâk olunur. Ve عُيَيْرُ وَحْدِهِ [‘uyeyru vahdihi] dahi sîga-i tasgîr üzere bu ma’nâyadır ki عُيَيْرٌ [‘uyeyr] mühmelenin fethiyle (?) ve yâ-i müsennât-ı tahtâniyle veled-i hımâr-ı vahşîdir. Ve نَسِيجُ وَحْدِهِ aslında نَسِيجُ إِفْرَادٍ idi, hemzenin kesri ve dâl’ın cerri ile vaktâ ki mevzi’-i masdar-ı mecrûra vaz’ olundu masdar gibi, o dahi mecrûr oldu. Ve gâh olur ki رُجَيْلُ وَحْدِهِ dahi derler.