اَلْهَمَلُ [el-hemel] (fethateynle) Leylen ve nehâren kendi başına salma terk olunup takayyüd olunmayan yılkı develere denir; yukâlu: إِبِلٌ هَمَلٌ أَيْ سُدًى مَتْرُوكٌ لَيْلًا وَنَهَارًا

اَلْهَمْلُ [el-heml] (حَمْلٌ [haml] vezninde) Deve kısmı leylen ve nehâren çobansız salma gezmek ma’nâsınadır; yukâlu: هَمَلَتِ الْإِبِلُ هَمْلًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا تُرِكَتْ سُدًى Ve هَمْلٌ [heml] ve هَمَلَانٌ [hemelân] (fetehâtla) ve هُمُولٌ [humûl] (شُمُولٌ [şumûl] vezninde) Gözyaşı hurûşla akmak ma’nâsınadır; yukâlu: هَمَلَتْ عَيْنُهُ هَمْلًا وَهَمَلَانًا وَهُمُولًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي وَالْأَوَّلِ إِذَا فَاضَتْ

vn. & s. Rain’s being of long continuance.

aşağıbak.

اَلْهَمَلُ [el-hemel] (fethateynle) Şol deve sürüsüdür ki çobanı olmaya, نَفَشٌ [nefeş] gibidir, lâkin نَفَشٌ [nefeş] fethateynle ve şîn-i mu’ceme ile devenin gece ile çobanı olmamaktır. Ve هَمَلٌ [hemel] gecede ve gündüzde çobanı olmamaktır. Ve fi’l-meseli: “إِخْتَلَطَ الْمَرْعِيُّ بِالْهَمَلِ” Ve مَرْعِيٌّ [mer’iyy] mîm’in fethi ve 'ayn’ın kesriyle çobanı olan deveye derler.

اَلْهَمْلُ [el-heml] (hâ’nın fethi ve mîm’in sükûnuyla) Göz yaşı taşıp akmaktır.

اَلْهَوَامِلُ [el-hevâmil] (hâ’nın fethi ve mîm’in kesriyle) Kezâlik bi-ma’nâhâ; yukâlu: إِبِلٌ هُمَّلٌ وَهَامِلَةٌ وَهُمَّالٌ وَهَوَامِلُ Ve هُمَّلٌ [hummel] Bi’l-külliyye terk etmeğe dahi derler; yukâlu: تَرَكْتُهَا هُمَّلًا أَيْ سُدًى إِذَا أَرْسَلْتَهَا تَرْعَى لَيْلًا وَنَهَارًا بِلَا رَاعٍ Ve هُمَّلٌ [hummel] Şol suya dahi derler ki hîç onun mâni’i olmaya; مَاءٌ بِلَا مَانِعٍ ma’nâsına.