(a. h. i.) : Mısır’dan geçen, Akdenize dökülen meşhur nehir.

iz. ar. Nâil olma, merâma erme.

ih. c. Afrika’nın en büyük enhârından olup, hıtta-i Mısriyye’yi sular ve ihyâ eder: Nil-i mübârek; menâbi’-i Nil.

iz. ar. Çivit: نيلگون nîl-gûn = çivit renginde, mâvi, lâcivert.

اَلنَّائِلُ [en-nâ’il] ve اَلنَّيْلُ [en-neyl] (سَيْلٌ [seyl] vezninde) Bir adam civân-merd olmak yâhûd kesîrü’l-in’âm olmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَالَ الرَّجُلُ يَنَالُ نَائِلًا وَنَيْلًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ إِذَا صَارَ نَالًا

اَلنِّيلُ [en-Nîl] (nûn’un kesriyle) Nehr-i Mısr’ın ismidir ki enhâr-ı erba’adandır. Ve Kûfe ve Yezd kazâlarında birer karye ismleridir. Ve Bagdâd ile Vâsit beyninde bir beldedir. Ve نِيلٌ [nîl] Nebât-ı عِظْلِمٌ [‘izlim] ismidir ki çivit otudur; ondan نَيْلَجٌ [neylec] ya’nî çivit ittihâz olunur. Yapraklarını alıp ıssı su ile gasl ederler tâ ki üzerinde olan gubâr tarzında göklük zâ’il olup yemyeşil kalır. Ondan evvel suyu hâli üzere korlar tâ ki durulup çivit çamur gibi dibine çöker ba’dehu üstüne gelen suyu süzüp döktükten sonra dibine çöken kuruyup çivit olur. Tabî’ati müberrid ve evrâmın ibtidâsında tılâsı muhallil ve dört arpa kadarını mâ-i bârid ile hall ve şürb heyecân-ı evrâmı müsekkin ve seyelân-ı demi dâfi’ ve 'ârıza-i ‘aşkı kable’t-temekkün müzîl ve zımâdı kelef ve behak ‘illetlerine müfîd ve rahimden dem-i dâ’imîyi kâtı’ ve dâ’ü’s-sa’leb ve hark-ı nâra nâfi’ ve Hindî nev’inden bir dirhemini bir ûkiyye gülbeşeker ile tenâvül vahşet ve gam ve hemm ve hafakânı dâfi’dir. Ve نِيلٌ [nîl] Başka bir nebâta dahi denir ki sâkı muhkem ve dalları hurde ve yaprakları sagîr olur ve iki tarafı nizâm üzere müretteb olur. Ve Muhammed b. Nîl el-Fihr ve Ebu’n-Nîl eş-Şâmî muhaddislerdir. Ve bunlarda nûn’un fethiyle de zebân-zededir.

vn. & s. A having obtained, a possessing any good thing; possession, enjoyment.

prop. n. 1. The Nile. 2. A name of men.

s. 1. The indigo plant, indigofera tinctoria. 2. Indigo. 3. A dye, stain, or mark made with indigo. 4. Mourning apparel. 5. A daub of indigo on the face as a mark of grief or of shame, or, to avert the evil eye.