اَلنُّصْبُ [en-nusb] (nûn’un zammı ve sâd’ın sükûnuyla) ve اَلنُّصُبُ [en-nusub] (zammeteynle) Derd ve ‘illete ve belâ’ ve âfete denir; yukâlu: أَصَابَهُ نُصْبٌ وَنُصُبٌ أَيْ دَاءٌ وَبَلاَءٌ Ve نُصُبٌ [nusub] (zammeteynle) Yollarda nişân için dikilen mîllere denir. Ve put-perestlerin ma’bûd ittihâz eyledikleri nesnelere denir ki taştan ve ağaçtan tırâş edip yere nasb ve ona perestiş ederler. Ve bunda sâd’ın sükûnuyla da lügattir, يُسْرٌ [yusr] ve يُسُرٌ [yusur] gibi. Ve نُصْبٌ [nusb] (sâd’ın sükûnuyla) Göz önünde dikilip duran şey’e denir; tekûlu: هَذَا نُصْبُ عَيْنِي أَيِ الْقَائِمُ فِي نَظَرِي Ve bunda nûn’un fethiyle de lügattir; 'alâ-kavlin fethi lahndir.

s. 1. An obelisk. 2. Disease. 3. Calamity. 4. A matter always before one’s eyes.

اَلنَّاشِبُ [en-nâşib] نُشَّابٌ [nuşşâb] sâhibine denir.

اَلنَّشَبُ [en-neşeb] (nûn’un ve şîn-i mu’cemenin fethiyle) ve اَلنُّشُوبُ [en-nuşûb] (قُعُودٌ [ku’ûd] vezninde) ve اَلنُّشْبَةُ [en-nuşbet] (غُرْبَةٌ [gurbet] vezninde) Bir nesneye ilişip tutulup kalmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَشِبَ الْعَظْمُ فِي حَلْقِهِ نَشَبًا وَنُشُوبًا وَنُشْبَةً مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ إِذَا لَمْ يَنْفُذْ Ve نَشَبٌ [neşeb] نَشَبَةٌ [neşebet] ma’nâsınadır, ke-mâ se-yuzkeru.

اَلنِّصْبُ [en-nisb] (nûn’un kesriyle) Bu dahi hisse ve nasîb ma’nâsınadır; tekûlu: لِي مِنْهُ نِصْبٌ وَنَصِيبٌ أَيْ حَظٌّ مَنْصُوبٌ

اَلنَّصْبُ [en-nasb] (ضَرْبٌ [darb] vezninde) Vech-i mezkûr üzere ba’zı ‘Arabdan mesmû’ olarak bir husûsun hemm ü kasdı sâhibine ta’ab vermek ma’nâsınadır; yukâlu: نَصَبَهُ الْهَمُّ نَصْبًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا أَتْعَبَهُ Ve نَصْبٌ [nasb] Maraz u ‘illete ve belâ’ ve âfete ıtlâk olunur; yukâlu: أَصَابَهُ نَصْبٌ أَيْ دَاءٌ وَبَلاَءٌ Ve bir kimseyi bir maraz rencûr ve derd-nâk eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: نَصَبَهُ الْمَرَضُ نَصْبًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا أَوْجَعَهُ Ve bir nesneyi yere vaz’ eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: نَصَبَ الشَّيْءَ إِذَا وَضَعَهُ Ve yukarı kaldırmak ma’nâsına olmakla zıdd olur; yukâlu: نَصَبَهُ إِذَا رَفَعَهُ Burada وَضَعَهُ فَرَفَعَهُ nüshaları galattır. Ve cidd ü ikdâm ile yürümek, 'alâ-kavlin âhestece nerm ve mülâyemetle bütün gündüz yürümek ma’nâsınadır; yukâlu: نَصَبَ السَّيْرَ إِذَا رَفَعَهُ أَوْ هُوَ أَنْ يَسِيرَ طُولَ يَوْمِهِ وَهُوَ سَيْرٌ لَيِّنٌ فَيُقَالُ نَصَبَ الْقَوْمُ إِذَا سَارُوا يَوْمَهُمْ بِسَيْرٍ لَيِّنٍ Ve bir kimse ile düşmanlık eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: نَصَبَ لِفُلاَنٍ إِذَا عَادَاهُ Ve ‘Arabların develeri teşvîk ve tatrîb için terennüm eyledikleri nagamâttan bir nev’ ile terennüm ve tegannî eylemek ma’nâsınadır ki nagamât-ı mezbûreden bu bülend âvâz olur; yukâlu: نَصَبَ الْحَادِي إِذَا حَدَى ضَرْبًا مِنَ الْحُدَاءِ Ve miyâneye cenk ilkâ eylemek ma’nâsınadır ki murâd cenk peydâ eylemektir; yukâlu: نَصَبَ لَهُ الْحَرْبَ إِذَا وَضَعَهَا Ve bir nesneyi karşısına dikip dikine durdurmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَصَبَ الْعَلَمَ إِذَا رَفَعَهُ وَأَقَامَهُ مُسْتَقْبِلاً بِهِ وَكُلُّ مَا رُفِعَ وَاسْتُقْبِلَ بِهِ شَيْءٌ فَقَدْ نُصِبَ عَلَى بِنَاءِ الْمَجْهُولِ وَنَصَبَهُ هُوَ Mü’ellif Basâ’ir’de نَصَبْتُ الشَّيْءَ أَيْ أَقَمْتُهُ ‘ibâretiyle resm eylemekle bundan câmi’ ve müfîddir. Ve نَصْبٌ [nasb] Yollarda nişân için dikilen mîle denir, 'alem-i mansûb ma’nâsına. Ve bunda fethateynle câ’izdir. Ve نَصْبٌ [nasb] Gâyet ve ser-encâm ma’nâsınadır. Ve 'arûziyyûn ıstılâhında نَصْبٌ [nasb] kâfiye-i şi’rin fesâddan sâlim ve binâsı tâm olmaktan ‘ibârettir. Ve nahviyyûn ıstılâhında نَصْبٌ [nasb] mu’rebe mahsûs bir i’râbdır ki mebnî olan kelimenin fethası menzilindedir, رَفْعٌ [ref’] ve جرٌّ [cerr] mukâbilidir; lisân-ı etfâl-ı mektebde iki üstün ta’bîr olunur, 'ulüvv ü rif’at ma’nâsından me’hûzdur.

iz. ar. 1. Dikme, saplama, rekz: nasb-ı livâ, nasb-ı alem. 2. Koma, vaz’, ilkâ: nasb-ı uyûn-ı tama’ etmek. 3. Bir memuriyyet ve hizmete koma, tayin, kayırma: bir kaymakamlığa nasb ettiler. 4. Bir rütbe alma, bir rütbeye geçme, terfî’: silk-i askerîye dühûlü filân, ve yüzbaşı [yüzbaşılığa] nasbı filân târihtedir. 5. ed. [nahv-ı Arabîde] ismin irâb denilen ahvâl-i selâsesinden biri: hâlet-i nasb; nasbı fetha ile, elifle, yâ ile olur.

(a. i.) : 1) dikme, saplama.

اَلنَّصَبُ [en-nasab] (fethateynle) Renc ü ta’abdan nâşî 'âciz, fürû-mânde olmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَصِبَ الرَّجُلُ نَصَبًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ إِذَا أَعْيَا Ve bir işe renc ü zahmet çekerek çabalayıp cidd ü cehd eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: نَصِبَ فُلاَنٌ فِي اْلأَمْرِ إِذَا جَدَّ وَاجْتَهَدَ

اَلنُّصْبُ [en-nusb] (nûn’un zammı ve sâd’ın sükûnuyla) ve اَلنُّصُبُ [en-nusub] (zammeteynle) Derd ve ‘illete ve belâ’ ve âfete denir; yukâlu: أَصَابَهُ نُصْبٌ وَنُصُبٌ أَيْ دَاءٌ وَبَلاَءٌ Ve نُصُبٌ [nusub] (zammeteynle) Yollarda nişân için dikilen mîllere denir. Ve put-perestlerin ma’bûd ittihâz eyledikleri nesnelere denir ki taştan ve ağaçtan tırâş edip yere nasb ve ona perestiş ederler. Ve bunda sâd’ın sükûnuyla da lügattir, يُسْرٌ [yusr] ve يُسُرٌ [yusur] gibi. Ve نُصْبٌ [nusb] (sâd’ın sükûnuyla) Göz önünde dikilip duran şey’e denir; tekûlu: هَذَا نُصْبُ عَيْنِي أَيِ الْقَائِمُ فِي نَظَرِي Ve bunda nûn’un fethiyle de lügattir; 'alâ-kavlin fethi lahndir.