iz. ar. cm: mesâmi‘. [sem‘’den ism-i âlet] 1. Kulak. n. 2. tıb. Hastaların ciğer ve kalbini dinlemeye mahsus boru.

اَلْمَسْمَعُ [el-mesma’] (مَقْعَدٌ [mak’ad] vezninde) Bir adamın kelâmı işitilecek mevzi’e denir, niteki مَرْأَى [mer’â] şahsı görünecek mahalle denir; tekûlu: هُوَ مِنِّي بِمَرْأًى وَمَسْمَعٍ أَيْ بِحَيْثُ أَرَاهُ وَأَسْمَعُ كَلاَمَهُ

اَلْمِسْمَعُ [el-misma’] (مِنْبَرٌ [minber] vezninde) ve اَلسَّامِعَةُ [es-sâmi’at] Kulağa ıtlâk olunur. مِسْمَعٌ [misma’]ın cem’i مَسَامِعُ [mesâmi’]dir; yukâlu: مَلَأَ بِمَسَامِعِ النَّاسِ أَيْ آذَانِهِمْ Ve مِسْمَعٌ [misma’] غَرْبٌ [garb] dedikleri büyük kovanın ortasında olan kulpa denir ki ona kova doğru durmak için ip geçirirler; yukâlu: أَخَذَ بِمِسْمَعِ الْغَرْبِ وَهُوَ الْعُرْوَةُ فِي وَسَطِهِ يُجْعَلُ فِيهِ حَبْلٌ لِتَعْتَدِلَ الدَّلْوُ Ve bir kabîle pederinin ismidir ki ahâlîsine Mesâmi’a ıtlâk olunur. Ve şol iki ağaç pâresinin birisine denir ki kuyudan toprak çekilip çıkarıldığı vaktte zenbîlin kulplarına sokulur; ikisine مِسْمَعَانِ [misme’ân] denir.

اَلْمُسَمَّعُ [el-musemma’] (مُعَظَّمٌ [mu’azzam] vezninde) Bukağılanmış adama denir; مُقَيَّدٌ [mukayyed] ma’nâsınadır; yukâlu: أَتَى بِهِ مُسَمَّعًا أَيْ مُقَيَّدًا مُسَوْجَرًا Burada tâ-yı fevkâniyye ile مُسْتَوْجَرًا nüshaları galattır, sahîh olan مُسَوْجَرٌ olmaktır ki سَوْجَرَ bâbındandır, سَاجُورٌ [sâcûr] ile meşdûd demektir. Ve مُسَوْجَرٌ [musevcer] erkân-ı ta’rîften değildir, gâlibâ işbu كَتَبَ الْحَجَّاجُ إِلَى بَعْضِ عُمَّالِهِ اِبْعَثْ إِلَيَّ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ مُسَمَّعًا مُزَمَّرًا kelâmı مُقَيَّدًا مُسَوْجَرًا 'ibâretiyle me’hazlarda müfesser olmakla mü’ellifin zihninde karâr-gîr olduğundan onu dahi sebk-i zihn vechiyle sebt eylemiştir, zîrâ زَمَّارُهُ سَاجُورُهُ denmekle مُزَمَّرٌ [muzemmer] مُسَوْجَرٌ [musevcer] demek olur, hattâ Nihâye’de kelâm-ı mezbûr zeylinde işbu beyt dahi muharredir: “وَلِي مُسْمِعَانِ وَزَمَّارَةٌ || وَظِلٌّ مَدِيدٌ وَحِصْنٌ أمقٌ”

اَلْمُسْمَعُ [el-musma’] (مُكْرَمٌ [mukrem] vezninde) إِسْمَاعٌ [ismâ’]dan ism-i mef’ûldür, işittirilmiş söze denir. Ve kavluhu ta’âlâ: ﴿وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ﴾ اَيْ غَيْرَ مَقْبُولٍ مَا تَقُولُ أَوْ مَعْنَاهُ إِسْمَعْ لاَ أُسْمِعْتَ Ma’lûm ola ki âyet-i merkûme Yehûd lisânından hikâyedir ki fahr-i ‘âlem ‘aleyhi’s-selâm hazretlerine: “سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ” kelâmlarıyla tekellüm ederler idi. Ve bu zü’l-vecheyn ya’nî zemm ve medhi muhtemeldir ki fenn-i bedî’de ona tevcîh ıtlâk olunur. Ve غَيْرَ مُسْمَعٍ kelimesi hâl ve mef’ûlün bih olmak câ’izdir ve إِسْمَاعٌ [ismâ’] hakîkatine haml ile işittirmek ma’nâsına ve mecâza haml ile dinletip kabûl ettirmek ma’nâsına olur. Pes hâliyyet ve mecâziyyet sûretinde ma’nâ “Yâ Muhammed, sen bizim kelâmımızı gûş eyle, senin kelâmın makbûl olmadığı hâlde” demek olur ki murâd kavl-i nebevî sâmi’alarında cây-gîr olmadığını iş’ârdır. Ve إِسْمَاعٌ [ismâ’]ı hakîkatine haml ve fi’lden lâzım-ı ma’nâ irâdesiyle esamm olmak zımnında bed-du’â olur ki işitmez olasın demek olur, zîrâ لاَ أُسْمِعْتَ kelimesi beyne’l-Yehûd esammiyyet zımnında bed-du’âdır ve bundan başka mahzûf كَلاَمًا yâhûd جَوَابًا lafzlarından sıfat olur; إِسْمَعْ غَيْرَ مُجَابٍ إِلَى مَا تَدْعُو إِلَيْهِ te’vîlinde olur. Ve medh sûreti ki burada murâd değildir, إِسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ مَكْرُوهًا sebkinde olur ki إِسْمَاعٌ [ismâ’] sebb ve düşnâm ma’nâsına olur.

اَلْمُسْمِعُ [el-musmi’] (مُحْسِنٌ [muhsin] vezninde) Bukağıya denir, قَيْدٌ [kayd] ma’nâsına; meşy hâlinde seslendiği için ıtlâk olunmuştur; yukâlu: جَعَلَهُ فِي الْمُسْمِعِ أَيِ الْقَيْدِ

s. (pl. مسامع) 1. A place of hearing. 2. An ear.

a. (fem. مسمعە) 1. Made or let hear; given to understand. 2. Made or let be understood. 3. (müsmı‘) That makes or lets hear or be heard.

اَلْمِسْمَعُ [el-misma’] (mîm-i evvelin kesri ve mîm-i sâniyenin fethiyle) Kezâlik kulak; yukâlu: فُلَانٌ عَظِيمُ الْمِسْمَعَيْنِ Ve مِسْمَعٌ [misma’] Kezâlik şol kulpa derler ki غَرْبٌ [garb] demekle ma’rûf olan büyük kovanın ortasında olur ona bir ip takarlar tâ ki kova doğrulup mu’tedil ola.