اَلْقُلْعُ [el-kul’] (kâf’ın zammıyla) Yürümek husûsunda kavî olan kişiye denir; yukâlu: رَجُلٌ قُلْعٌ أَيِ الْقَوِيُّ الْمَشْيِ Ve ayağı yerden ziyâdece kaldırarak yürümeğe denir; ve minhu fî sifatihi 'aleyhi’s-salâtu ve’s-selâm: “إِذَا زَالَ زَالَ قُلْعًا” رُوِيَ بِالضَّمِّ وَبِالتَّحْرِيكِ وَكَكَتِفٍ أَيْ إِذَا مَشَى كَانَ يَرْفَعُ رِجْلَيْهِ مِنَ الْأَرْضِ رَفْعًا بَائِنًا لاَ كَمَنْ يَمْشِي إِخْتِيَالاً وَتَنَعُّمًا Ya’nî “Fahr-i enâm ‘aleyhi’s-selâm hazretleri ayaklarını yerden gereği gibi yukarı kaldırarak meşy ederler idi ki kuvvetli kaldırıp ve kuvvetli vaz’ ederler idi.” Ashâb-ı nâz u nahvetin hatveleri mütekârib ayaklarını sürüyerek yürüdükleri gibi yürümezler idi. Ve bunda كَتِفٌ [ketif] veznindeki rivâyete göre vasf olur.

s. 1. A shepherd’s scrip. 2. A stone-mason’s pick. 3. An intermission of an ague.

قِلَا [kilâ] ve قَلَاءٌ [kalâ’] Tavada nesne kavurmak ma’nâsınadır; yukâlu: قَلَاهُ إِذَا أَنْضَجَهُ فِي الْمِقْلَى Kavurmaya قَلِيَّةٌ [kaliyyet] dedikleri bu ma’nâdandır. Ve قِلَا [kilâ] ve قَلَاءٌ [kalâ’] Bir adamın başına vurmak ma’nâsınadır; yukâlu: قَلَا فُلَانًا إِذَا ضَرَبَ رَأْسَهُ

اَلْقِلْعُ [el-kil’] (kâf’ın kesriyle) ve اَلْقَلِعُ [el-kali’] (كَتِفٌ [ketif] vezninde) ve اَلْقُلْعَةُ [el-kul’at] (طُرْفَةٌ [turfet] vezninde) ve اَلْقُلَعَةُ [el-kule’at] (هُمَزَةٌ [humezet] vezninde) ve اَلْقُلَّعَةُ [el-kulle’at] (قُبَّرَةٌ [kubberet] vezninde) ve اَلْقَلاَّعُ [el-kallâ’] (شَدَّادٌ [şeddâd] vezninde) Götü eyerde durmayan râkibe ve ayağı yer tutmayan güreşçiye ve söz anlamayan belîde ve künd-zihn adama denir. Ve قِلْعٌ [kil’] (kâf’ın kesriyle) Gemi yelkenine denir, شِرَاعٌ [şirâ’] ma’nâsına. Ve nîm-ten zıbına denir. Ve çobanların hırt mırt çantalarına denir; cem’i قِلَعَةٌ [kile’at]tır, عِنَبَةٌ ['inebet] vezninde.

الْكَالِئُ [el-kâli’] (lâm’ın kesriyle) ve الْكُلْأَةُ [el-kul’et] (جُرْعَةٌ [cur’at] vezninde) نَسِئَةٌ [nesi’et] ma’nâsınadır ki bir şey’i pahasını sonra vermek şartıyla mün’akid olan mu’âmeleden 'ibârettir, veresi ta’bîr olunur ki nakd mukâbilidir.

اَلْقِلَى [el-kilâ] (رِضَا [ridâ] vezninde) ve اَلْقَلَاءُ [el-kalâ’] (عَطَاءٌ [‘atâ’] vezninde) Bir adama bugz eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: قَلَا زَيْدًا يَقْلُوهُ قِلًا وَقَلَاءً إِذَا أَبْغَضَهُ Ve bu bâb-ı sânîden dahi gelir, ke-mâ se-yuzkeru.

iz. ar. Sökme, çekip çıkarma, esâsından yıkıp atma, yerinden oynatma: ricâlin himmeti dağları kal’ eder.

(a. i.) : koparma, koparılma, sökme, sökülme; yerinden çıkarma, çıkarılma; temelinden çekip atma.

اَلْقَلْعُ [el-kal’] (مَنْعٌ [men’] vezninde) Bir nesneyi kökünden çekip koparmak, ‘alâ-kavlin yerinden bir tarafa ayırmak ma’nâsınadır; yukâlu: قَلَعَهُ قَلْعًا مِنَ الْبَابِ الثَّالِثِ إِذَا انْتَزَعَهُ مِنْ أَصْلِهِ أَوْ حَوَّلَهُ عَنْ مَوْضِعِهِ Ve قَلْعٌ [kal’] Çobanların torba tarzında çantalarına denir ki içine zâdını ve nâkanın memelerini bağlayacak tahta ve ip makûlesi edevâtını vaz’ ederler; cem’i قُلُوعٌ [kulû’]dur zammeteynle ve أَقْلُعٌ [aklu’]dur, أَفْلُسٌ [eflus] vezninde; ve minhu’l-meselu: “شَحْمَتِي فِي قَلْعِي” Ekâzîb-i a’râbdandır ki sibâ’dan kurda demişler ki “Koyun sürüsünün yanında bir gulâm olsa ne yaparsın?” Cevâbında demiş ki “شَعْرَاءُ فِي إِبْطِي” Ya’nî “Koltuğumda bir sinektir.” Murâd sehminden havf ederim demektir. Ba’dehu “Yâ bir kız bulunsa n’işlersin?” dediklerinde, “شَحْمَتِي فِي قَلْعِي” demiş, ya’nî “Çantamda hâzır ekl edecek yağımdır.” Mesel-i mezbûr bir kimsenin mülkünde olup keyfe-mâ yeşâ’u ve yahtâru mutasarrıf olacağı nesne hakkında darb olunur. Ve قَلْعٌ [kal’] Duvarcının taş pâreleyecek küçük külünklerine denir. Ve bir ma’den ismidir ki ondan resâs-ı ceyyid ya’nî iyi ve a’lâ kalay zuhûr eder. Kalaya قَلْعِيٌّ [kal’iyy] ıtlâkı ona nisbetledir ki giderek ‘alem menzilinde olmuştur. Ve قَلْعٌ [kal’] Sıtma tutan adamı sıtma salıvermeğe denir ki ismdir; bunda kâf’ın kesri ve fethateynle lügattır; tekûlu: تَرَكْتُهُ فِي قَلْعٍ مِنْ حُمَّاهُ أَيْ فِي إِقْلاَعٍ مِنْهَا Ve قَلْعٌ [kal’] 'Azl eylemek ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: قَلَعَ الْوَالِي فُلاَنًا إِذَا عَزَلَهُ

اَلْكِلْعُ [el-kil’] (kâf’ın kesriyle) Mâlını iyice gözetip hoş takayyüd ve tîmâr eden adama denir; yukâlu: هُوَ كِلْعُ مَالٍ أَيْ إِزَاؤُهُ Ve bed-kıyâfet ve zişt-hey’et olan le’îm ve fürû-mâyeye denir; cem’i كِلَعَةٌ [kile’at]tır, عِنَبَةٌ ['inebet] vezninde; yukâlu: رَجُلٌ كِلْعٌ أَيِ الْجَافِي الْهَيْئَةِ اللَّئِيمُ