(a. s. fakr’den. c. : fukara’) : 1) zengin olmıyan, yoksul, parasız, züğürt. 2) dilenci, (bkz. : sâil). 3) zavallı, bîçare, âciz. 4) alçak gönüllülük göstererek “ben” mânâsına gelir. 5) Hindistan’da, kendi kendilerine türlü eziyetler yapmıya alışmış olan dervişler.

sıf. i. ar. s: fakîre. cm: fukarâ’. [fakr’dan sıfm.] 1. Yoksul, züğürt, malsız, servetsiz, parasız, fukarâ, muhtaç: ganî ve fakir her kim olursa; zengin iken kumarda kaybedip fakir düştü; fukarâya acımalı. 2. Bîçâre, zavallı: ne yapsın fakir! 3. Tevâzu’ tarîkıyla mütekellimden kinâye olarak ale’l-husûs dervîşân miyânında kullanılır: fakir, dün ziyâretinize geldimse de bulamadım. ≡ cm. Türkçede müfred yerine de kullanılır. ba: فقرا fukarâ.

Ma’lûm ola ki fakrın mikdâr-ı derecesi hemân 'ayâline kifâyet eyleyecek kadar nesnesi olmaktan 'ibârettir. Ba’zı nüshada أَنْ لاَ يَكُونَ 'unvânıyla menfiyyen mersûm olmakla 'ayâlini idâre edecek nesneye iktidârı olmamak demek olur, zâhiren bu müreccahtır. Ve ehl-i 'Arabiyye فَقِيرٌ [fekîr] ile مِسْكِينٌ [miskîn] beynlerini fark ederler. Ba’zılar dediler ki fakîr şol kimsedir ki sedd-i ramak edecek kût ve gıdâ bulur ola ve miskîn aslâ bir nesnesi olmaya. Ve 'inde’l-ba’z fakîr muhtâc ve gedâ ve miskîn zelîl ve hakîre denir, zillet ve hakâreti gerek fakr u fâka sebebiyle ve gerek ahvâl-i sâ’ire sebebiyle olsun. İmâm Şâfi’î ‘aleyhi’r-rahme dedi ki فُقَرَاءُ [fukarâ’] kötürüm ve muk’ad olup aslâ hirfet ve san’atları olmayanlara, kezâlik gerçi ehl-i hirfet olup lâkin hirfeti havâyic-i zarûriyyesini idâre eylemez olanlara denir. Ve مَسَاكِينُ [mesâkîn] şol kimselere denir ki gerçi hirfetleri olup lâkin nafaka-i 'ayâline mugnî olmamakla su’âl eder olalar. Yâhûd fakîr kifâyet mikdârı ma’âşı olana ve miskîn aslâ nesnesi olmayana denir. Ve 'inde’l-ba’z miskîn, fakîrden hâli ahsen olana denir ve 'alâ-kavlin ikisi de berâberdir ki züğürt ve gedâ olana denir. Ve فَقِيرٌ [fekîr] Omurga kemikleri kırılmış insân ve hayvâna denir. Şârihin beyânına göre asl فَقْرٌ [fakr] bu ma’nâya mevzû’dur; yukâlu: رَجُلٌ فَقِيرٌ إِذَا كَانَ مَكْسُورَ الْفَقَارِ Ve hurmâ fidanı dikecek kuyu gibi derin çukura denir; cem’i فُقُرٌ [fukur] gelir zammeteynle. 'Alâ-kavlin فُقُرٌ [fukur] birbirine geçilir olan kuyulara denir ki her biri فَقِيرٌ [fekîr]dir. Ve فَقِيرٌ [fekîr] Mahsûs bir eşme kuyu ismidir. Ve şol toprağı yumuşak düz yere denir ki onda câ-be-câ nizâm üzere kuyular kazılır ola. Ve su mecrâsı olan künkün ağzına denir. Ve şol deveye denir ki serkeş olmakla burnu yarılıp kiriş geçirilmiş ola ki yuları o kirişe bend eylemekle at kısmının licâmı yerinde olur.

فُقَيْرٌ [Fukayr] (زُبَيْرٌ [zubeyr] vezninde) Bir mevzi’ adıdır.

a. & s. (fem. فقیرە; pl. فقرا) 1. Poor, needy; a pauper. 2. Wretched, worthy of commiseration. 3. (in courtesy, when speaking of ones self) I, your humble servant, in need of God’s bounty andmercy. 4. A dervish, a fakir.