اَلْعَنِدُ [el-'anid] ('ayn’ın fethi ve nûn’un kesriyle) Sağlı ve sollu dürtmek; yukâlu: طَعْنٌ عَنِدٌ إِذَا كَانَ يَمْنَةً وَيَسْرَةً

عِنْدَ [inde] ('ayn’ın kesri ve nûn’un sükûnuyla) Bir nesnenin huzûruna derler; yukâlu: فِيهَا ثَلَاثُ لُغَاتٍ عِنْدَ وَعَنْدَ وَعُنْدَ 'ayn’ın kesri ve fethi ve zammıyla ve cümlesinde nûn’un sükûnuyla. Ve عِنْدَ ['inde] Zarf-ı mekân ve zarf-ı zamân için gelir; yukâlu: عِنْدَ الْحَائِطِ ve عِنْدَ اللَّيْلِ İllâ ki bu zarf-ı gayr-i mütemekkindir, mubtedâ olması câ’iz değildir, meselâ: عِنْدُكَ وَاسِعٌ demek câ’iz değildir. Ve hurûf-ı cârreden عِنْدَ ['inde]ye hemîn kelime-i مِنْ dâhil olur, لَدُنْ [ledun]e dâhil olduğu gibi. Kâlallâhu ta’âlâ: ﴿رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنَا﴾ (الكهف 65، الأنبياء 84) وَقَالَ مِنْ لَدُنَّا وَلَا يُقَالُ مَضَيْتُ إِلَى عِنْدِكَ وَلَا إِلَى لَدُنْكَ Ve gâh olur ki عِنْدَ ile igrâ olunur; tekûlu: عِنْدَكَ زَيْدًا أَيْ خُذْهُ

اَلْعُنُودُ [el-'unûd] (قُعُودٌ [ku’ûd] vezninde) Doğru yoldan sapmak ma’nâsınadır; yukâlu: عَنَدَ عَنِ الطَّرِيقِ وَعَنِدَ وَعَنُدَ عُنُودًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ وَالرَّابِعِ وَالْخَامِسِ إِذَا مَالَ Ve damardan kan kesilmeyip muttasıl akmak ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: عَنَدَ الْعِرْقُ إِذَا سَالَ فَلَمْ يَرْقَأْ Ve davar sürüden ayrılıp yalnızca otlamak ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: عَنَدَتِ النَّاقَةُ إِذَا رَعَتْ وَحْدَهَا Ve bir adam hakkı bilerek redd ve muhâlefet eylemek ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: عَنَدَ الرَّجُلُ إِذَا خَالَفَ الْحَقَّ وَرَدَّهُ عَارِفًا بِهِ Esâs’ın beyânına göre bu ma’nâya mevzû’dur, mâ-'adâsı bundan müteferri’dir.

اَلْعَنَدُ [el-'aned] (fethateynle) Cânib; yukâlu: يَمْشِي وَسَطًا لَا عَنَدًا

s. 1. The side, the space close to a person. 2. The mind or opinion.

اَلْعَنِيدُ [el-'anîd] (أَمِيرٌ [emîr] vezninde) ve اَلْعَانِدُ [el-'ânid] Şol kimsedir ki hakkı bilerek hilâfını işler ola, Türkîde önegü ta’bîr olunur, küfr 'inâdı bundandır. Ve عَانِدٌ ['ânid] Dâ’imâ yoldan sapan deveye ıtlâk olunur. Cem’i عُنَّدٌ [‘unned] gelir, رُكَّعٌ [rukka’] vezninde.

iz. ar. kat, yan, nezd, cânib: onun indinde kitabın hiçbir kıymeti yoktur; ind-i ulemâda kadri büyüktür. ≡ zm. [terkîbât-ı Arabiyyede] 1. Katında, yanında, nezdinde, göre, re’y ü fikrince, zehâbınca: inde’llah hareketi makbuldür; inde’n-nâs mezmûmdur; inde’l-ba‘z; inde’lkûfiyyin; inde’l-Basriyyin. 2. Vukûunda, hâlinde, takdîrinde, ledâ: inde’t-tahkîk; inde’lvusûl; inde’l-hâce. ≡ “de” harf-i ilsâkıyla 1. Yanında, nezdinde: onun indinde bulunuyor. 2. Göre, fikrince: benim indimde bunun hiç kıymeti yoktur. 3. Nisbeten, kıyâsen, göre: filin indinde at küçük bir hayvandır; güneşin indinde kürre-i arz bir habbedir.

(a. i.) : 1) yan, taraf; yön, kat. 2) e. vanında, göre, düşüncesine göre. 3) e. olunca, olduğu halde.

اَلْعَنَدُ [el-'aned] (fethateynle) Cânib ma’nâsınadır; yukâlu: جَاءَ مِنْ عَنَدِهِ أَيْ مِنْ جَانِبِهِ

a. pl. of عاند Obstinate, pervese (men).