اَلْعَسْلُ [el-'asl] ('ayn’ın fethi ve sîn’in sükûnuyla) Ta’âma bal katmak minhu; yukâlu: عَسَلْتُ الطَّعَامَ أَعْسُلُهُ وَاَعْسِلُهُ مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ وَالثَّانِي إِذَا عَمِلْتَهُ بِالْعَسَلِ

اَلْعُسَّلُ [el-'ussel] ('ayn’ın zammı ve sîn’in fethi ve teşdîdiyle) Cem’i.

اَلْعُسُولُ [el-'usûl] (قُعُودٌ [ku’ûd] vezninde) ve اَلْعَسَلَانُ [el-'aselân] (fetehâtla) Elde mızrak pek titremek ma’nâsınadır, عَسْلٌ ['asel] gibi; yukâlu: عَسَلَ الرُّمْحَ عَسْلًا وَعُسُولًا وَعَسَلَانًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا اشْتَدَّ اهْتِزَازُهُ

اَلْعَسَلُ [el-'asel] (fethateynle) Bal; tezkîri ve te’nîsi câ’izdir. Ve عَسَلٌ ['asel] Yelmek ma’nâsına da gelir.

s. (pl. اعسال) 1. Honey or sweet and thick juice like honey. 2. A sweet gum exuding from some trees. 3. Honey-dew.

اَلْعِسْلُ [el-'İsl] ('ayn’ın kesriyle) Cinn tâ’ifesinden bir kabîle ismidir. Ve بَنُوعِسْلٍ [Benû 'İsl] Benû 'Amr b. Yerbû’’dan münşa’ib bir kabiledir; 'Arablar onların vâlideleri sâhire-i cinniyye olduğunu zu’m ederler. Ve عِسْلٌ ['isl] Hayvân kısmına gereği gibi takayyüd ve tîmâr edip iyice görüp gözeten adama denir; yukâlu: هُوَ عِسْلُ مَالٍ أَيْ إِزَاؤُهُ

iz. ar. bal, şehd, engübîn.

(a. i.) : 1) bal. 2) cennetteki dört sudan biri. asel-i musaffâ : süzme bal. Şem-i asel : balmumu.

اَلْعَسَلُ [el-'asel] ('ayn’ın ve sîn’in fethiyle) Su akarken yüzünde peydâ olan kabarcığa denir; yukâlu: بَدَا الْعَسَلُ فِي وَجْهِ الْمَاءِ أَيِ الْحَبَابُ Ve bala denir ki Fârisîde engubîn derler, bal arısının lu’âbından ‘ibârettir. Ve ‘inde’l-ba’z mâddesi bir hafîce şebnem gibi rutûbettir ki Hak subhânehu ve ta’âlâ havâda hâdis edip çiçek ve yaprak makûlesi üzere nâzil olur, ilhâm-ı rabbâniyle arı kısmı ağızlarıyla o rutûbeti iltikât edip kovanına götürüp vaz’ ve cem’ eder. İşte bal o rutûbet-i müctemi’adan 'ibârettir. Ve onun mâddesi bir buhâr-ı latîftir ki hafîce arzdan su’ûd ve cevv-i havâda imtizâcla nuzc bulup hakîkat-i uhrâya tahvîl eyledikten sonra gece vakti bürûdet-i havâdan kesb-i gılzat edip عَسَلٌ ['asel] olarak kudret helvâsı gibi ezhâr ve evrâk üzere nâzil olur, ilhâm-ı ilâhî ile arılar onları iltikât ve nakl ederler. Ve gâh olur ki bi-'aynihi عَسَلٌ ['asel] olarak nâzil olmakla halk onu iltikât ederler. Ve ben عَسَلٌ [‘asel]in menâfi’ ve esmâsı bâbında bir kitâb-ı mahsûs te’lîf eyledim. Kitâb-ı mezbûr Terkîku’l-Esel fî Tasfîki’l-'Asel ismiyle müsemmâdır. Ve عَسَلٌ ['asel] kelimesi müzekkerdir ve mü’ennes olur; cem’i أَعْسَالٌ [a’sâl] ve عُسُلٌ ['usul] gelir zammeteynle ve عُسْلٌ ['usl] gelir 'ayn’ın zammıyla ve عُسُولٌ ['usûl] ve عُسْلَانٌ ['uslân] gelir 'ayn’ların zammıyla. Ve عَسَلٌ ['asel] ile tatlı hûy ve seciyye ve şemâ’ilden kinâye olur; ve minhu yukâlu: هُوَ عَلَى أَعْسَالٍ مِنْ أَبِيهِ أَيْ عَلَى آسَانٍ Ya’nî “Filânda pederinin ahlâk ve şemâ’iline dâ’ir neş’e ve halâvet âsârı vardır, gûyâ ki onun عَسَلٌ ['asel]inden ya’nî mâyesinden muhammerdir. Ve عَسَلٌ ['asel] Hurmâ pekmezine denir; yukâlu: أَكَلْنَا عَسَلًا أَيْ صَقْرَ التَّمْرِ Ve عُرْفُطٌ ['urfut] nâm şecerin zamkına ıtlâk olunur.

اَلْعَسَلُ [el-'asel] (fethateynle) Bal; tezkîri ve te’nîsi câ’izdir. Ve عَسَلٌ ['asel] Yelmek ma’nâsına da gelir.