(a. s.) : 1) ailesini besleyen. 2) kalabalık bir ailesi olan. 3) fakir. 4) muvâzenede olmayan [terazi]. 5) aşırı, müen.â(y) ile].

اَلْعَائِلُ [el-'â’il] Ma’nâ-yı evvelden ism-i fâ’ildir; cem’i عَالَةٌ ['âlet] ve عُيَّلٌ [‘uyyel] gelir, رُكَّعٌ [rukka’] vezninde ve عَيْلَى ['aylâ] gelir, سَكْرَى [sekrâ] vezninde. Şârihin beyânına göre عَالَةٌ ['âlet] عَوَلَةٌ ['avelet] takdîrindedir fetehâtla.

vulg. عایل ‘âyil, a. (fem. عائلە) 1. Who supports his family. 2. Who has a large family. 3. (pl. عیلی عیلە، عالە، عیل،) Poor, necessitous, needy. 4. (A balance) not in equipoise. 5. Deviating, swerving. 6. (An inheritance) insufficient to furnish the shares of all the heirs. 7. Exceeding, in excess. 8. Hard, distressing.

اَلْعَائِلُ [el-'â’il] (yâ’nın kesriyle) Mâ’il ma’nâsınadır; minhu kavluhu ta’âlâ: ﴿ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا﴾ (النساء، 3) قَالَ مُجَاهِدٌ لَا تَمِيلُوا وَلَا تَجُورُوا وَيُقَالُ عَالَ فِي الْحُكْمِ أَيْ جَارَ وَمَالَ Ve عَوْلٌ ['avl] Galebe ma’nâsına da gelir; yukâlu: عَالَنِي الشَّيْءُ يَعُولُنِي أَيْ غَلَبَنِي وَثَقُلَ عَلَيَّ Ve عَوْلٌ ['avl] Bir nesne büyüyüp müştedd olmağa dahi derler; yukâlu: عَالَ الْأَمْرُ إِذَا اشْتَدَّ وَتَفَاقَمَ ve yukâlu: عِيلَ صَبْرِي أَيْ غُلِبَ ve kavluhum: عِيلَ مَا هُوَ عَائِلُهُ أَيْ غُلِبَ مَا هُوَ غَالِبُهُ Ya’nî galebeden hâlî olmasın, pes bu mesel darb olunur, kelimâtında ta’accüb olunan kimse hakkında du’â tarîki üzere. Ve عَوْلٌ ['avl] Ferâ’iz عَوْلٌ ['avl]ına dahi derler; yukâlu: عَالَتِ الْفَرِيضَةُ إِذَا ارْتَفَعَتْ وَهُوَ أَنْ يَزِيدَ سِهَامًا فَيَدْخُلَ النُّقْصَانُ عَلَى أَهْلِ الْفَرَائِضِ Ebû 'Ubeyde eyitti: Ben şöyle zann ederim ki bu meylden me’hûz ola. Ve vechi budur ki farîza kaçan عَوْلٌ ['avl] olsa, ehl-i farîza üzere meyl edip hisselerin naks eder. Ve عَالَ زَيْدٌ اَلْفَرَائِضَ derler, müte’addî ve lâzım gelir.