a. 1. Hard (ground), that does not show footmarks. 2. (Blood) lawful to be shed, or unrevenged by the law of requital.

vn. & s. A withholding, restraining; restraint.

اَلظَّلِيفُ [ez-zalîf] (أَمِيرٌ [emîr] vezninde) Be-gâyet fakîr ve bed-hâl adama denir; yukâlu: رَجُلٌ ظَلِيفٌ أَيْ سَيِّءُ الْحَالِ Ve hor ve zelîl adama denir; yukâlu: رَجُلٌ ظَلِيفٌ أَيْ حَقِيرٌ Ve huşûnetli dürüşt yere denir; yukâlu: مَكَانٌ ظَلِيفٌ أَيْ خَشِنٌ Ve güç ve tünd ve şedîd işe denir; yukâlu: أَمْرٌ ظَلِيفٌ أَيْ شَدِيدٌ صَعْبٌ Ve katılık, şiddet ma’nâsınadır; yukâlu: أَمْرٌ فِيهِ ظَلِيفٌ أَيْ شِدَّةٌ Ve ظَلِيفُ الرَّقَبَةِ [zalîfu’r-rakabet] Boyunun köküne ıtlâk olunur. Ve ظَلِيفُ النَّفْسِ [zalîfu’n-nefs] nezâhet-i nefsi olan adama ıtlâk olunur, ke-mâ se-yuzkeru. Ve müft ve meccân ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: ذَهَبَ ظَلِيفًا أَيْ مَجَّانًا يَعْنِي بِغَيْرِ ثَمَنٍ Ve hep ve götürü ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: أَخَذَهُ بِظَلِيفِهِ وَبِظَلَفِهِ كَمَا مَرَّ أَخَذَهُ كُلَّهُ وَلَمْ يَتْرُكْ مِنْهُ شَيْئًا

اَلظُّلْفُ [ez-zulf] (zâ’nın zammıyla) ve اَلظُّلُفُ [ez-zuluf] (zammeteynle) ظَلِيفٌ [zalîf] lafzının cem’leridir, ke-mâ se-yuzkeru.

اَلظِّلْفُ [ez-zilf] (zâ’nın kesriyle) Sığır ve koyun ve keçi ve âhû makûlesinin bakanağına denir ki insânın kademi menzilindedir; cem’i ظُلُوفٌ [zulûf] ve أَظْلاَفٌ [azlâf] gelir. Mü’ellif اَلظِّلْفُ لِلْبَقَرَةِ وَالشَّاةِ وَالظَّبْيِ وَشِبْهِهَا بِمَنْزِلَةِ الْقَدَمِ لَنَا 'unvânıyla ta’rîf eylemekle usûl-i sâ’ireye muhâlif olmuştur, zîrâ mecmû’unda كَالظُّفُرِ لِلْإِنْسَانِ وَكَالْحَافِرِ لِلْفَرَسِ وَكَالْخُفِّ لِلْبَعِيرِ 'ibâretiyle mersûmdur, fe’lyunzar. Ve hâcet ma’nâsınadır; tekûlu: مَا وَجَدْتُ عِنْدَهُ ظِلْفِي أَيْ حَاجَتِي Ve meşy ve sâ’ir hâlâtte bir adama mütâba’at eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: جَاءَ عَلَى ظِلْفِهِ أَيْ مُتَابِعًا لَهُ Ve murâd ve maksûd ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: وَجَدَ ظِلْفَهُ أَيْ مُرَادَهُ ve tekûlu’l-'Arab: وَجَدَتِ الشَّاةُ ظِلْفَهَا أَيْ وَجَدَتْ مَرْعًى مُوَافِقًا فَلاَ تَبْرَحُ عَنْهُ Ya’nî “Koyun dil-hâhına muvâfık otlak bulmakla min-ba’d ondan dûr olmaz.” Şârihin beyânına göre وَجَدَتْ مَكَانًا لِظِلْفِهَا sebkindedir.

اَلظَّلْفُ [ez-zalf] (zâ’nın fethiyle) Bâtıl ve beyhûde ma’nâsınadır; yukâlu: ذَهَبَتْ دَمُهُ ظَلْفًا وَيُحَرَّكُ أَيْ هَدَرًا بَاطِلاً Ve mübâh nesneye denir; yukâlu: شَيْءٌ ظَلْفٌ أَيْ مُبَاحٌ Ve ظَلْفٌ [zalf] Masdar olur, koyun ve keçi makûlesinin bakanağına vurmak yâ dokunmak ma’nâsına; yukâlu: ظَلَفَهُ ظَلْفًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا أَصَابَ ظِلْفَهُ Ve bir adam kendi nefsini bir işi işlemekten yâhûd o işe teveccüh ve ragbetten men’ eylemek yâhûd bi’l-külliyye ondan geri durdurup vazgeçirmek ma’nâsınadır; yukâlu: ظَلَفَ نَفْسَهُ عَنْهُ ظَلْفًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا مَنَعَهَا مِنْ أَنْ تَفْعَلَهُ أَوْ تَأْتِيَهُ أَوْ كَفَّهَا عَنْهُ Ve bir kimse ardına düşülmemek için izini gizleyip belirsiz eylemek yâhûd izi belli olmamak için pek yerde yürümek ma’nâsınadır; yukâlu: ظَلَفَ أَثَرَهُ ظَلْفًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ وَالثَّانِي إِذَا أَخْفَاهُ لِئَلاَّ يُتَّبَعَ أَوْ مَشَى فِي الْحُزُونَةِ كَيْلاَ يُرَى أَثَرُهُ Ve bir adamın izine uyup gitmek ma’nâsınadır; yukâlu: ظَلَفَ الْقَوْمَ إِذَا اتَّبَعَ أَثَرَهُمْ

iz. ar. cm: zulûf, ızlâf. ta. Sığır ve koyun gibi hayvânâtın çatal tırnağı. [çatal olmayan at tırnağı gibilerine “hâfir” denir]

(a. i. c. : ezlâf, zulûf) : inek, koyun, keçi gibi hayvanların çatal tırnağı.

اَلظَّلَفُ [ez-zalef] (fethateynle) Yer pek ve dürüşt olmak ma’nâsınadır, şöyle ki yürüyenin izi belli olmaya; yukâlu: ظَلِفَتِ الْأَرْضُ ظَلَفًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ إِذَا كَانَتْ ظَلْفَةً Ve dirlik teng ve şedîd olmak ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: ظَلِفَتْ مَعِيشَتُهُ إِذَا اشْتَدَّتْ Ve götürü ma’nâsına müsta’meldir, ظَلِيفٌ [zalîf] gibi, ke-mâ se-yuzkeru. Ve sudan ve çamurluktan yukarı ve yüksek olan yere denir; yukâlu: مَكَانٌ ظَلَفٌ أَيْ مُرْتَفِعٌ عَنِ الْمَاءِ وَالطِّينِ

اَلظُّلَّفُ [ez-zullef] (رُكَّعٌ [rukka’] vezninde) ظُلُوفٌ [zulûf] lafzının ki cem’dir, te’kîd için îrâd olunur, şiddet ma’nâsını ifâde eder; yukâlu: ظُلُوفٌ ظُلَّفٌ أَيْ شِدَادٌ