(a. i. şems’in c.) : şemsler, güneşler.

اَلشَّمُوصُ [eş-şemûs] شَمُوسٌ [şemûs] vezninde ve mürâdifidir ki camız dâbbeye denir.

اَلشَّامِسُ [eş-şâmis] ve اَلشَّمُوسُ [eş-şemûs] (صَبُورٌ [sabûr] vezninde) Üzerine adam bindirmez olan serkeş ve bed-hû hayvâna denir. Türkîde tahrîfle çamuş ta’bîr olunur. شَمُوٌس [şemûs]un cem’i شُمْسٌ [şums] gelir ve شُمُسٌ [şumus] gelir zammeteynle. Ve شَمُوسٌ [şemûs] Bâdeye ıtlâk olunur; yukâlu: هُوَ يَشْرِبُ الشَّمُوسَ أَيِ الْخَمْرَ Ve شَمُوسٌ [Şemûs] Esâmî-i nisvândandır: Şemûs bint Ebî 'Âmir 'Abdu 'Amr er-Râhib ve Şemûs bint 'Amr b. hizâm ve Şemûs binti Mâlik b. kays ve Şemûs bintu’n-Nu’mân sahâbiyyelerdir. Ve شَمُوسٌ [Şemûs] Evs b. Şerîk ve Yezîd b. hazzâk ve Suveyd b. hazzâk ve 'Abdullâh b. 'Âmir el-kureşî ve Şebîb b. Cerâd ki Vahîd ebnâsındandır, feresleri ismidir. Ve شَمُوسٌ [Şemûs] Be-gâyet sa’bu’s-su’ûd bir bayırın ismidir.

اَلشُّمُوسُ [eş-şumûs] (جُلُوسٌ [culûs] vezninde) ve اَلشِّمَاسُ [eş-şimâs] (كِتَابٌ [kitâb] vezninde) Dâbbe kısmı serkeş olmakla üzerine adam bindirmez olmak ma’nâsınadır; yukâlu: شَمَسَ الْفَرَسُ شُمُوسًا وَشِمَاسًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا مَنَعَ ظَهْرَهُ Şârih der ki Zemahşerî لاَ يَكَادُ يَسْتَقِرُّ ‘ibâretiyle tefsîr eylemekle şems-i semâ’ bundan me’hûz olur. İntehâ.

a. 1. Intractable (horse), that will not be ridden. 2. Unsociable, disagreeable. 3. (A woman) averse from love.

s. pl. of شمس Suns.

vn. & s. 1. A horse’s being intractable and refusing to be ridden. 2. A man’s being unsociable. 3. A woman’s beiog averse from love.

اَلشَّمُوسُ [eş-şemûs] (şîn’in fethi ve mîm’in zammıyla) Serkeş olan at; yukâlu: فَرَسٌ شَمُوسٌ وَبِهِ شِمَاسٌ وَرَجُلٌ شَمُوسٌ أَيْ صَعْبُ الْخُلُقِ وَلَا تَقُلْ شَمُوصٌ

اَلشُّمُوسُ [eş-şumûs] (zammeteynle) شَمْسٌ [şems]in cem’i, güneşler ma’nâsına gûyâ ki شَمْسٌ [şems]in her cânibin bir güneş i’tibâr etmişlerdir, nitekim مَفْرِقٌ [mefrik]in cem’inde مَفَارِقُ [mefârik] demişlerdir her cânibin bir مَفْرِقٌ [mefrik] i’tibâr etmekle. Ve مَفْرِقٌ [mefrik] başın tepesidir. Ve شُمُوسٌ [şumûs] Masdar dahi gelir at serkeşlik etmek ma’nâsına; yukâlu: شَمَسَ الْفَرَسُ شُمُوسًا إِذَا مَنَعَ ظَهْرَهَ Ya’nî binmeğe yâhûd yük vurmağa komasa.