(a. i.) : şüphe, (bkz : gümân, şekk). Bilâ-reyb : şüphesiz. revb ü gümân : şüphe ve zan. reyb-ül-merıûn : dünyâ hâdiseleri.

(a. i. rîbet’in c.) : şüpheye düşmeler, şüphelilikler.

iz. ar. Şüphe, şekk, gümân.

اَلرَّيْبُ [er-reyb] (عَيْبٌ [‘ayb] vezninde) Hâdise-i rûzgâra denir, صَرْفُ الدَّهْرِ [sarfu’d-dehr] ma’nâsına. Mü’ellifin Basâ’ir’de beyânına göre رَيْبٌ [reyb] asl bir nesnede bir hâlet tevehhümüyle vâki’ olan şekk ve şübhe ma’nâsına mevzû’dur. Ve sarf-ı rûzgâra ıtlâkı kevn ve husûlü cihetinde şekk ve gümân olmayıp belki vakt-i husûlü meşkûk olmak mülâbesesiyledir. Ve ümmehât-ı sâ’irenin beyânlarına göre رَيْبٌ [reyb] ve رِيبَةٌ [rîbet] masdarlardır, nefs bir mâdde sebebiyle muztarib ve mütehaddiş olmak ma’nâsına mevzû’dur, tekûlu: رَابَنِي الشَّيْءُ إِذَا حَصَلَ فِيكَ رِيبَةٌ وَهِيَ قَلَقُ النَّفْسِ وَاضْطِرَابُهَا Ba’dehu onunka şekk ve şübhe tesmiye olunmuştur, ıztırâb-ı nefs ve hadşe-i derûna sebeb olmak 'alâkasıyla. Ve havâdis-i dehre ıtlâkı kezâlik sebebiyyet 'alâkasına mebnîdir. Ve hâcet ma’nâsı dahi bu bâbdandır. Ve İmâm Cuveynî tahkîki üzere şekk mefhûmu tarafeynin tesâvî ve i’tidâlini mutazammındır. Ve رَيْبٌ [reyb] yakîn derecesine bâlig olmağa meşrûttur, ke-mâ yukâlu: شَكٌّ مُرِيبٌ ve lâ-yukâlu: رَيْبٌ مُشَكَّكٌ Pes شَكٌّ [şek] mebde-i رَيْبٌ [reyb] olur, niteki عِلْمٌ ['ilm] mebde-i يَقِينٌ [yakîn]dir.

Hülâsası رَيْبٌ [reyb] lisânımızda sû-i zann ve mazinne ve töhmet ta’bîr eylediğimiz mefhûmlar olacaktır. Meselâ bir kimseyi mey-hâneden hurûc ederken gördükte 'ayyâş olması zımnında hâtıra hutûr edip dil-nişîn olan mazinne gibi. İntehâ. Ve رَيْبٌ [reyb] Hâcet ma’nâsına isti’mâl olunur, mûcib-i ıztırâb-ı derûn olduğu için. Ve ظِنَّةٌ [zinnet] ve şekk ve şübhe ma’nâsınadır. Ve töhmet ma’nâsınadır ki ta’yîb ve ta’yîri mûcib olan hâlettir.

s. 1. A doubt, misgiving, or suspicion. 2. A doubtful event.