iz. ar. cm: rusûm. [bizce gayr-i müsta‘mel olan “mersûm”un cem‘i bulunan “merâsim” dahi bazı me‘ânîde bunun cem‘i yerine kullanılır.] 1. Yazma, çizme: resm-i hat. 2. Eser, nişân, alemet: resmi kalmış. 3. Şekil, sûret, heyet: haç resmi, mühr-i Süleyman resmi. 4. Tertip, plan, taslak: yapılacak mektebin resmini çizmek. 5. Bir insan veya hayvan yâhut mevki‘ vesâirenin kâğıt üzerine el ile yapılan şebîhi, tasvir, timsâl: Rafael’in yaptığı resimler meşhûrdur. 6. Tasvir yapmak fen ve sanatı: resim öğreniyor; resim muallimi. 7. Fotoğrafla alınan tasvir, fotoğraf: resmimi aldıracağım; filân fotoğraf güzel resim alıyor. 8. Tarz, tertip, usûl-i nesak: bu resimde yapılır. 9. Âdet, tavr: resm-i deverân-ı felek. 10. Alay, de’b, âyin: mektebin resm-i küşâdı; askerin geçit resmi. [bu mana ile cem‘i yerine “merasim” kullanılır:] Muâyede merâsimi. 11. Devletçe ve devlet nâmına edilen hareket ve söylenilen söz: resmin hâricinde konuşuyoruz; min gayri resmin yazdı. 12. Vergi, bir maldan mîrînin aldığı hisse, teklif, bâc: gümrük resmi, tuz resmi: bahren naklolunan emtiadan gümrük resmi alınır. [bu mana ile cem‘i “rüsûm”un cem‘i olarak “rüsûmât” dahi kullanılır.]

vulg. resim, s. (pl. رسوم) 1. A mark, trace, vestige; a relic of a trace. 2. An injunction, precept, ordinance, law, institution, rule. 3. A practice, custom, manner; habit; etiquette; a formality. 4. A due; toll or perquisite. 5. (mystics) Mere outward religious observance, rite. 6. A state ceremony, a pageant. 7. A logical definition; a description. 8. A special kind of description by accidentals only. 9. A figure, form; a diagram, plan, design, drawing, painting. 10. The art of drawing.

vn. 1. A drawing, designing, sketching the figure of a thing. 2. A describing a circle.

اَلرَّسْمُ [er-resm] (râ’nın fethi ve sîn’in sükûnuyla) Eser ma’nâsına. Ve رَسْمُ الدَّارِ [resmu’d-dâr] Evden şol bâkî kalan eserdir ki yere berâber olmuştur. Ve رَسْمٌ [resm] Bir kimse için vazîfe yazmağa dahi derler; yukâlu: رَسَمَ عَلَى كَذَا وَكَذَا إِذَا كَتَبَ Ve رَسْمٌ [resm] Bir kimseye bir nesneyi yazmağa dahi derler, ona göre işlesin diye.