(a. s. c. : hükemâ) : âlim, * bilgin, herşeyi bilen; tabîatı inceliyen; felsefeci; tabip, doktor. [Allah adlarındandır], Emr-t hakîm : Allah’ın buyruğu.

sıf. iz. ar. cm. hukemâ. [حكمت hikmet’den. sıfm.] 1. Fevkalâde aklıyla ve ahlâk-ı hasenesiyle mümtâz adam, feylesof: Lokman Hakîm, hukemâ-i Yunan. 2. Hikmet ve felsefe mütehassısı. 3. Kâffe-i ulûm ve fünûna vâkıf adam, âlim, allâme: hakîm-i zû-fünûn. 4. Fenn-i tıb müntesibi, tabip, doktor. [bunun “هكيم hekîm” yazılması abestir.]

اَلْحَاكِمُ [el-hâkim] İnfâz-ı hükm eden kimsedir ki kâdî olacaktır;cem’i حُكَّامٌ [hukkâm]dır; yukâlu: هُوَ حَاكِمٌ بَيْنَهُمْ أَيْ مُنَفِّذُ الْحُكْمِ Ve zamân-ı Câhiliyye’de kâ’in hukkâm-ı 'Arab ki onların her mâdde zımnında hükûmetleri düstûrü’l-'amel ve nâfiz idi işbu aşhâs-ı mezkûreden ‘ibârettir: Eksem b. Sayfî ve Hâcib b. Zurâre ve Akra’ b. hâbis ve Rebî’a b. Muhâşin ve damre b. damre ki bunlar Temîm kabîlesinin hâkimi idi ve 'Âmir b. ez-zarib ve gaylân b. Seleme hâkim-i kabîle-i kays idiler ve hâkim-i kureyş olan 'Abdulmuttalib ve Ebû tâlib ve 'Âsî b. Vâ’il ve ‘Alâ’ b. hârise ve hâkim-i kabîle-i Esed olan Rebî’a b. hizâr ve hâkim-i Kinâne olan Ya’mur b. eş-Şeddâh ve Safvân b. Umeyye ve Selmâ b. Nevfel’dir.

حُكَيْمٌ [hukeym] (زُبَيْرٌ [zubeyr] vezninde) Esmâdandır: hukeym b. Sa’d ve İbn Mu’âviye ve İbn 'Ammâr ve İbn 'Abdullâh b. kays ve oğlu Salt b. hukeym ve 'amuca-zâdesi hukeym b. Muhammed muhaddislerdir.

a. (fem. حكیمە) 1. The All-Wise God. 2. Very wise; s. (pl. حكما) a sage; a philosopher, a scientific man; also, (vulg. hekim) a physician. 3. Deeply wise and true (saying, etc.).