(a. i. c. : cüyûş) : 1) asker, ordu. 2) ses, seda. Mukaddimet-ül-ceyş : büyük kuvvetlerin öncüleri. Sevk-ül-ceys : strateji. Tâbi-yet-ül-ceyş : kuvvetleri yerleştirme bilgisi.

iz. ar. asker, cünd, leşker, sipâh, ordu.

اَلْجَيْشُ [el-ceyş] (cîm’in fethi ve yâ’nın sükûnuyla) 'Askere denir, جُنْدٌ [cund] ma’nâsına, 'alâ-kavlin harb ve kıtâle yâhûd sâ’ir yere giden 'askere mahsûstur. Ve bu, galeyân ma’nâsından tesmiye bi’l-masdardır; yukâlu: جَيْشٌ عَظِيمٌ أَيْ جُنْدٌ أَوْ هُوَ لِلسَّائِرِينَ لِحَرْبٍ أَوْ غَيْرِهَا Ve جَيْشٌ [Ceyş] Esmâdandır: Ebu’l-Ceyş Mâcid b. 'Alî ve Muhammed b. Ceyş muhaddislerdir. Ve ‘Abdussamed b. Ebi’l-Ceyş, mukri’u’l-‘Irâk idi. Ve Ceyş b. Muhammed mukri’-i tâbi’îdir; ba’zı nüshada نَافِعِيٌّ mersûm olmakla İmâm Nâfi’ kırâ’atinde mukrî demek olur.

اَلْجَيْشُ [el-ceyş] (cîm’in fethi ve yâ’nın sükûnuyla) ve اَلْجُيُوشُ [el-cuyûş] (قُعُودٌ [ku’ûd] vezninde) ve اَلْجَيَشَانُ [el-ceyeşân] (fetehâtla) Kaynamak ma’nâsınadır; yukâlu: جَاشَ الْبَحْرُ أَوِ الْقِدْرُ وَغَيْرُهُمَا يَجِيشُ جَيْشًا وَجُيُوشًا وَجَيَشَانًا إِذَا غَلَى Ve gözün yaşı taşıp dökülmek ma’nâsınadır; yukâlu: جَاشَتِ الْعَيْنُ إِذَا فَاضَتْ Ve dere ve çay dolup taşmak ma’nâsınadır; yukâlu: جَاشَ الْوَادِي إِذَا زَخَرَ Ve gönül bulanmak, 'alâ-kavlin gaseyân gelmekle gönül dönmek ma’nâsınadır; yukâlu: جَاشَتِ النَّفْسُ إِذَا غَثَتْ أَوْ دَارَتْ لِلْغَثَيَانِ Ve hüzn ve endûh yâhûd havf sebebiyle yürek yerinden oynamak ma’nâsınadır; yukâlu: جَاشَتْ نَفْسُهُ إِذَا ارْتَفَعَتْ مِنْ حُزْنٍ أَوْ فَزَعٍ

اَلْجِيشُ [el-cîş] (cîm’in kesriyle) Bir nev’ nebât ismidir ki tavîl ve dâneler ile memlû ve uzun sünbüle gibi kapçıkları olur, Fârisîde ona şelmiz derler. Ba’zı müfredât-ı Fârisîde engîz vezninde şekmîz 'unvânında bir nebât mersûm ve حُلْبَةٌ [hulbet] ile müfesserdir ki Türkîde boy ve tohumuna boy tohumu derler.

s. (pl. جیوش) An army, an expeditionary force, a levy of five thousand men and upwards.

aşağıbak.