is. ar. cm. cümel. 1. Mecmû‘, top, birikmiş miktar, miktar veya meblâğ-ı mecmû‘. 2. Bütün, hep, cemîʻ: cümle ehibbâ geldi; cümlemiz oradaydık. 3. d. Mana ifâde edecek kadar kelimeden mürekkep söz, kelâm-ı cüz’î ki lisânımızda bir fiil ile bir, iki veya üç isimden mürekkep olur; Arabî’de “cümle-i ismiyye” ve “cümle-i fiiliyye” olarak ikiye münkasım olup, birincisi mübtedâ ve haber nâmlarıyla iki isimden mürekkeptir; cümle-i ibtidâiyye, cümle-i şartıyye, cümle-i mu‘tariza ve sâire. 4. h. Bir şems ile etrâfındaki seyyârâttan ve onların peyklerinden mürekkep takım ve heyet: cümle-i şems.