اَلْجَرَسُ [el-ceres] (fethateynle) Çıngırak dedikleri nesne ki kârvân deve boynuna bağlarlar. Ve جَرَسٌ [ceres] Şol nesneye derler ki onu çalarlar. Ve fi’l-hadîsi: “لَا تَصْحَبُ الْمَلَائِكَةُ رُفْقَةً فِيهَا جَرَسٌ”

اَلْجَرْسُ [el-cers] (cîm’in fethi ve râ’nın sükûnuyla) Savt-ı hafîfe derler; tekûlu: سَمِعْتُ جَرْسَ الطَّيْرِ إِذَا سَمِعْتَ صَوْتَ مَنَافِيرِهَا عَلَى شَيْءٍ تَأْكُلُهُ Ve fi’l-hadîsi: “فَيَسْمَعُونَ جَرْسَ طَيْرِ الْجَنَّةِ” Asma’î eyitti: Ben Şu’be meclisinde hâzır idim ,bu hadîs-i şerîfi nakl ederken; فَيْسَمَعُونَ جَرْشَ طَيْرِ الْجَنَّةِ dedi şîn-i mu’ceme ile. Ben onun mukâbilesinde جَرْسٌ dedim sîn-i mühmele ile. Benden yana nazar edip eyitti: خُذُوهَا عَنْهُ فَإِنَّهُ أَعْلَمُ بِهَذَا مِنِّي Ya’nî “Onun dediğin tutun ki elfâz cihetinden o benden a’lemdir” dedi. Ve جَرْسٌ [cers] Geceden bir mikdâra da derler; yukâlu: مَضَى جَرْسٌ مِنَ اللَّيْلِ أَيْ طَائِفَةٌ مِنْهُ Ve جَرْسٌ [cers] Bal arısı çiçek yemeğe de derler; yukâlu: جَرَسَتِ النَّحْلُ الْعُرْفُطَ إِذَا أَكَلْتَهُ Ve عُرْفُطٌ ['urfut] 'ayn-ı mühmelenin ve fâ’nın zammıyla bir dikenli ağaçtır. Ve جَرْسٌ [cers] Tekellüm etmeğe de ve terennüm etmeğe de derler.

اَلْجِرْسُ [el-cirs] (cîm’in kesriyle) Asl ve bünyâd ma’nâsınadır; yukâlu: هُوَ مِنْ جِرْسِ صِدْقٍ أَيْ أَصْلٍ

s. 1. A base, root, source, main stem. 2. See جرس cers.

s. 1. A sound, a noise; a slight noise. 2. A softly-spoken word or utterance. 3. A divine revelation or prompting, like a hint without details.

اَلْجَرْشُ [el-cerş] (cîm’in fethi ve râ’nın sükûnuyla) Bir nesneyi kaşıyıp kazımak ma’nâsınadır; yukâlu: جَرَشَ الشَّيْءَ جَرْشًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ وَالثَّانِي إِذَا حَكَّهُ Ve bir nesnenin kabuğunu soyup gidermek ma’nâsınadır; yukâlu: جَرَشَ الشَّيْءَ إِذَا قَشَرَهُ Ve deriyi düzeltmek için sürtüp ovuşturmak ma’nâsınadır; yukâlu: جَرَشَ الْجِلْدَ إِذَا دَلَكَهُ لِيَمْلاَسَّ Ve bir nesneyi irice dövmek ma’nâsınadır; yukâlu: جَرَشَ الشَّيْءَ إِذَا لَمْ يُنْعِمْ دَقُّهُ Ve tarakla konak dökülünce kadar başı tarayıp kazımak ma’nâsınadır; yukâlu: جَرَشَ رَأْسَهُ إِذَا حَكَّهُ بِالْمُشْطِ حَتَّى أَثَارَ هِبْرِيَتَهُ Ve ağır ağır seğirtmek ma’nâsınadır; yukâlu: جَرَشَ الرَّجُلُ إِذَا عَدَا عَدْوًا بَطِيئًا Ve جَرْشُ الْأَفْعَى [cerşu’l-ef’â] engerek yılanı derisini sürtündükte zuhûr eden hışırtısına denir; yukâlu: مَرَّ الْأَفْعَى وَلَهُ جَرْشٌ أَيْ صَوْتُ خُرُوجِهَا مِنَ الْجِلْدِ إِذَا حَكَّتْ بَعْضُهَا بِبَعْضٍ Ve gecenin evveliyle sülüsü beyninde olan mikdâr-ı zamâna denir; bunda cîm’in zammıyla ve kesriyle ve fethateynle ve صُرَدٌ [surad] vezninde dahi lügattir; tekûlu: أَتَيْتُهُ بَعْدَ جَرْشٍ مِنَ اللَّيْلِ وَجُرْشٍ وَجِرْشٍ وَجَرَشٍ وَجُرَشٍ أَيْ مَا بَيْنَ أَوَّلِهِ إِلَى ثُلُثِهِ Ve جَرْشٌ [cerş] (feth-i cîmle) Âhir-i leyle de ıtlâk olunur; yukâlu: أَتَاهُ بِجَرْشٍ مِنَ اللَّيْلِ أَيْ بِآخِرٍ مِنْهُ Ve جَرْشٌ [Cerş] Bir mevzi’ adıdır.

iz. ar. Hayvanın boynuna asılan çıngırak.

(a. i.) : temel;kök, menşe.

اَلْجَرَسُ [el-ceres] (fethateynle) Çan ta’bîr olunan nesneye denir ki devenin boynuna asarlar. Ve çaldıkları çana dahi denir ki murâd Nasârâ çanları olacaktır; tekûlu: سَمِعْتُ صَوْتَ الْجَرَسِ وَهُوَ الَّذِي يُعَلَّقُ فِي عُنُقِ الْبَعِيرِ وَكَذَا الَّذِي يُضْرَبُ بِهِ Ve جَرَسٌ [Ceres] Bir kelbin ismidir. Ve Ceres b. Lâtim b. ‘Osmân b. Muzeyne etbâ’-ı tâbi’înden sâhib-i rivâyettir.

s. (pl. اجراس) 1. A small bell. 2. See جرس cers.