اَلْجِبْلُ [el-cibl] (cîm’in kesri ve zammıyla) Çok şey’e denir, kesîr ma’nâsına.

اَلْجُبْلُ [el-cubl] (cîm’in zammıyla) Kuru ağaca denir. Ve cemâ’at-i insânîye denir; yukâlu: جَاءَ جُبْلٌ مِنَ النَّاسِ أَيْ جَمَاعَةٌ

جَبُّولُ [Cebbûl] (تَنُّورٌ [tennûr] vezninde) haleb kurbünde bir karyedir.

اَلْجُبُلُ [el-cubul] (عُنُقٌ ['unuk] vezninde) ve اَلْجِبْلُ [el-cibl] (عِدْلٌ ['idl] vezninde) ve اَلْجُبُلُّ [el-cubull] (عُتُلٌّ ['utull] vezninde) ve اَلْجِبِلُّ [el-cibill] (طِمِرٌّ [timirr] vezninde) ve اَلْجِبِلَّةُ [el-cibillet] (طِمِرَّةٌ [timirret] vezninde) ve اَلْجَبِيلُ [el-cebîl] (أَمِيرٌ [emîr] vezninde) Bunlar da cemâ’at-i insânîye denir.

اَلْجَبَلُ [el-cebel] (fethateynle) Mutlakan vetid-i arza denir ki dağ ta’bîr olunur, Fârisîde kûh denir, gerek 'azîm ve gerek tavîl olsun. Eğer başkaca münferid olursa أَكَمَةٌ [ekemet] yâhûd قُنَّةٌ [kunnet] denir. Cem’i أَجْبُلٌ [ecbul] gelir, أَفْلُسٌ [eflus] vezninde ve جِبَالٌ [cibâl] gelir cîm’in kesriyle ve أَجْبَالٌ [ecbâl] gelir. Ve جَبَلٌ [cebel] Bir kavmin seyyid ve zî-şânına, kezâlik 'âlim ve fâzılına ıtlâk olunur; yukâlu: هُوَ جَبَلُ قَوْمِهِ أَيْ سَيِّدُهُمْ وَعَالِمُهُمْ Ve bahîl ve mümsik şahsa ıtlâk olunur; yukâlu: فُلَانٌ جَبَلٌ أَيْ بَخِيلٌ Ve جَبَلٌ [Cebel] Esmâdandır: Cebel b. Cevvâl ashâbdandır.

i. 1. Bir nevi tatlı kurâbiye. 2. “râhat-ı hulkûm” denilen şeker.

(a. i.) : yektan yaratma.

(a. i. c. : cibâl) : dağ. Şeyh-ül-cebel : Haşhaşîler denilen İsmâilî’lerin reisi.

iz. ar. cm. Cibâl. Dağ.

اَلْجَبْلُ [el-cebl] (حَبْلٌ [habl] vezninde) Ev avlusuna denir, سَاحَةٌ [sâhat] ma’nâsına. Ve masdar olur, yaratmak ma’nâsına; yukâlu: جَبَلَهُمُ اللهُ جَبْلًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي وَالْأَوَّلِ أَيْ خَلَقَهُمْ Ve bir tabî’atla tabî’atlandırmak ma’nâsınadır; yukâlu: جَبَلَهُ عَلَى الشَّيْءِ أَيْ طَبَعَهُ Ve cebr ve zor eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: جَبَلَهُ إِذَا جَبَرَهُ Ve جَبْلٌ [cebl] Taslak ve galîz ve künde şey’e denir, مَجْبُولٌ [mecbûl] ma’nâsınadır; ve minhu yukâlu: رَجُلٌ جَبْلُ الرُّأْسِ أَيْ قَلِيلُ الْحَلَاوَةِ