اَلْبَطَنُ [el-betan] (fethateynle) Bir kimsenin karnı büyük olmak; yukâlu: بَطِنَ يَبْطَنُ بَطَنًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ إِذَا عَظُمَ بَطْنُهُ مِنَ الشِّبَعِ

اَلْبَطِنُ [el-betin] (bâ’nın fethi ve tâ’nın kesri ile) Şol kimsedir ki karından gayrı nesneye himmeti olmaya.

اَلْبَطْنُ [el-batn] (bâ’nın fethiyle) Bedende karna denir, Fârisîde şikem derler. Ve bu müzekkerdir, cem’i أَبْطُنٌ [ebtun] ve بُطُونٌ [butûn] ve بُطْنَانٌ [butnân] gelir bâ’nın zammıyla; yukâlu: إِعْتَلَّ بَطْنُهُ وَهُوَ خِلَافُ الظَّهْرِ Ve بَطْنٌ [batn] قَبِيلَةٌ [kabîlet]ten küçük olan obaya denir, ‘alâ-kavlin فَخِذٌ [fehiz]den küçük ve عِمَارَةٌ [‘imâret]ten büyük olanına denir. Bunun cem’i أَبْطُنٌ [ebtun] ve بُطُونٌ [butûn]dur. Ve بَطْنٌ [batn] Her nesnenin içerisine denir; yukâlu: بَطْنُ الشَّيْءِ أَيْ جَوْفُهُ Ve kuşun yeleğinin uzun olan şakkına denir ki devşirdikte içeride kalır; cem’i بُطْنَانٌ [butnân]dır. Ve بَطْنٌ [Batn] Yirmi mevzi’ adıdır. Ve masdar olur, karna vurmak ma’nâsına; yukâlu: بَطَنَهُ وَبَطَنَ لَهُ بَطْنًا مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ إِذَا ضَرَبَ بَطْنَهُ Ve بَطْنٌ [batn] ve بُطُونٌ [butûn] (قُعُودٌ [ku’ûd] vezninde) Gizli olmak ma’nâsınadır; yukâlu: بَطَنَ الشَّيْءُ بَطْنًا وَبُطُونًا إِذَا خَفِيَ Ve bir nesneyi bilmek ma’nâsına müsta’meldir ki iç yüzüne muttali’ olmaktan 'ibârettir; yukâlu: بَطَنَ خَبَرَهُ إِذَا عَلِمَهُ Ve bir adamın umûr ve esrârına dâhil ve mahrem-i havâssından olmak ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: بَطَنَ مِنْ فُلَانٍ إِذَا صَارَ مِنْ خَوَاصِّهِ

اَلْبَطْنُ [el-batn] (bâ’nın fethi ve tâ’nın sükûnuyla) Karın ki arkanın mukâbilidir. Ve بَطْنٌ [batn] müzekkerdir. Ve Ebû hâtim, Ebû 'Ubeyde’den بَطْنٌ [batn]ın te’nîsi lügat olmasın nakl etti. Ve بَطْنٌ [batn] Kabîleden az olan cemâ’ate dahi derler. Ve بَطْنٌ [batn] Bir kimsenin karnına vurmağa dahi derler; tekûlu: بَطَنْتُهُ إِذَا ضَرَبْتَ بَطْنَهُ ve بَطَنْتُ لَهُ dahi derler, ba’zı lügat üzere, شَكَرْتُهُ ve شَكَرْتُ لَهُ dedikleri gibi. Ve بَطْنٌ [batn] Derenin içine girmeğe dahi derler; tekûlu: بَطَنْتُ الْوَادِيَ إِذَا دَخَلْتَهُ Ve bir nesnenin bâtının bilmeğe dahi derler; tekûlu: بَطَنْتُ هَذَا الْأَمْرَ إِذَا عَرَفْتَ بَاطِنَهُ ve tekûlu: بَطَنْتُ بِفُلَانٍ إِذَا صِرْتَ مِنْ خَوَاصِّهِ ve tekûlu: بُطِنَ الرَّجُلُ عَلَى مَا لَمْ يُسَمَّ فَاعِلُهُ إِذَا اشْتَكَى بَطْنَهُ Ve yeleğin uzun olan cânibine dahi derler ki kuş kanadın devşirdikte içeride kalır.

اَلْبَطَنُ [el-betan] (fethateynle) Karın ağrısına denir; yukâlu: بُطِنَ الرَّجُلُ عَلَى بِنَاءِ الْمَجْهُولِ إِذَا اشْتَكَى بَطْنَهُ فَهُوَ مَبْطُونٌ ve yukâlu: أَصَابَهُ الْبَطَنُ أَيْ دَاءُ الْبَطْنِ

iz. ar. cm. Butûn, karın, şikem 2. Soy, sülâle, nesil.

(a. i. c. : ebtân. bütün) : (bkz. : batın).

(a. i. c. : butun. ebtân) : 1) karın. 2) nesil, soy. (bkz. : batn).

(a. s.) : 1) zengin [adam]. 2) bodur [adam]. 3) obur [adam]. 4) şaşkın [adam]. 5) yalnız kendi nefsini düşünen [adam].

اَلْبَطِينُ [el-betîn] (أَمِيرٌ [emîr] vezninde) Büyük karınlı adama denir; yukâlu: رَجُلٌ بَطِينٌ أَيْ عَظِيمُ الْبَطْنِ Ve ırak yere denir; yukâlu: مَكَانٌ بَطِينٌ أَيْ بَعِيدٌ Ve Muhammed b. el-Velîd b. 'Abdulmelik b. Mervân’ın feresi adıdır. Ve bir hâricî lakabıdır. Ve Muslim b. Ebî 'İmrân nâm muhaddis-i celîlin lakabıdır.