اَلشَّيْمُ [eş-şeym] (ضَيْمٌ [daym] vezninde) Kılıcı kına komak ma’nâsınadır; yukâlu: شَامَ سَيْفَهُ يَشِيمُهُ شَيْمًا إِذَا غَمَدَهُ Ve kılıcı kından sıyırmak ma’nâsına olmakla zıdd olur; yukâlu: شَامَ سَيْفَهُ إِذَا اسْتَلَّهُ Ve teveccühü ne semtedir ve nereye yağdırır diye şimşeğe nazar eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: شَامَ الْبَرْقَ إِذَا نَظَرَ إِلَيْهِ أَيْنَ يَقْصِدُ وَأَيْنَ يُمْطِرُ Ve kızın fercine âleti ke-mâ yenbagî idhâl eylemek ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: شَامَ أَبَا عُمَيْرٍ إِذَا نَالَ مِنَ الْبِكْرِ مُرَادَهُ [Ve] أَبُو عُمَيْرٍ [ebû 'umeyr] zekerin künyesidir. Ve bir adamın ayaklarını toza toprağa bulamak ma’nâsınadır; yukâlu: شَامَ فُلَانًا إِذَا غَبَّرَ رِجْلَيْهِ بِالشِّيَامِ Ve bir adamın beşeresinde siyâh benekler belirmek ma’nâsınadır; yukâlu: شَامَ فُلَانٌ إِذَا ظَهَرَتْ بِجِلْدَتِهِ الرَّقْمَةُ السَّوْدَاءُ Ve شَيْمٌ [şeym] ve شُيُومٌ [şuyûm] Cenkte sıdk ve samîmle düşmana hamle ve hücûm eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: شَامَ الرَّجُلُ شَيْمًا وَشُيُومًا إِذَا حَقَّقَ الْحَمْلَةَ فِي الْحَرْبِ Ve duhûl eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: شَامَ فِي الشَّيْءِ إِذَا دَخَلَ Ve süvârî kimse atı eştirmek için ayakları ile karnını tepmek ma’nâsınadır; yukâlu: شَامَ فِي الْفَرَسِ سَاقَهُ إِذَا رَكَلَهُ بِهَا Ve bir nesneyi bir nesne içre gizlemek ma’nâsınadır; yukâlu: شَامَ الشَّيْءَ فِي الشَّيْءِ إِذَا خَبَأَهُ فِيهِ Ve bir nesneyi takdîr ve tahmîn eylemek ma’nâsınadır; شَيْمٌ [şeym]-i berk ma’nâsından me’hûzdur; tekûlu: شِمْ مَا بَيْنَهُمَا عَلَى الْأَمْرِ أَيْ قَدِّرْهُ

اَلشَّيْمُ [eş-şeym] (şîn’in fethi ve yâ’nın sükûnuyla) Kılıcı kına koymak; tekûlu: شِمْتُ السَّيْفَ إِذَا جَعَلْتَهُ فِي غِمْدِهِ Ve kılıcı kınından çıkarmağa dahi derler, pes azdâddan olur. Ve شَيْمٌ [şeym] Bir nesnenin dekâyıkına nazar kılmağa dahi derler; tekûlu: شِمْتُ مَخَايِلَ الشَّيْءِ إِذَا تَطَلَّعْتَ نَحْوَهَا بِبَصَرِكَ مُنْتَظِرًا Ve شَيْمٌ [şeym] Berka nazar kılmağa dahi derler, bulutu hangi cânibe yağdırır diye.