اَلْعَطْسُ [el-'ats] ('ayn’ın fethi ve tâ’nın sükûnuyla) ve اَلْعُطَاسُ [el-'utâs] ('ayn’ın zammıyla) Masdarlardır, aksırmak ma’nâsına; yukâlu: عَطَسَ الرَّجُلُ عَطْسًا وَعُطَاسًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي وَالْأَوَّلِ إِذَا أَتَتْهُ الْعَطْسَةُ Şârih der ki عُطَاسٌ ['utâs], 'atse 'illetinde ism dahi olur. Mütercim der ki عُطَاسٌ [‘utâs] zuhûrunda parmağıyla burnunu nefesi munkatı’ olunca kadar tutmak müzîldir. İntehâ. Ve عَطْسَةٌ ['atset] ve عُطَاسٌ ['utâs] Şafak sökmek ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: عَطَسَ الصُّبْحُ إِذَا انْفَلَقَ Ve ölmek ma’nâsına müsta’meldir, gûyâ ki rûhu عَطْسٌ [‘ats] eder; yukâlu: عَطَسَ فُلاَنٌ إِذَا مَاتَ ve yukâlu: عَطَسَتْ بِهِ اللُّجَمُ إِذَا مَاتَ [Ve] لُجَمٌ [lucem] صُرَدٌ [surad] vezninde, لِجَامٌ [licâm]ın cem’idir, kendisiyle tatayyür ve teşe’’üm olunan şey’e ıtlâk olunur, zehâb-ı hâcetten men’ eylediği için. Ve 'Arablar aksırıktan teşe’’üm ederler. Meselâ bir semte 'azîmet niyyetiyle hânesinden hurûc eyledikte bir aksırık işitse tatayyür edip ric’at ederler. Pes bir kimseye bir şûm isâbet eylese yâhûd vefât eylese عَطَسَتْ بِهِ اللُّجَمُ derler.