(a. i.) : 1) mürekkepçi. 2) terzi.

(a. i.) : çürüme; berelenme.

(a. i. c. : ahbâr, hubûr) : 1) hoca, * öğretmen. 2) mürekkep. 3) Yahudi âlimi, bilgini, (bkz. : habr).

Yüksek rütbeli din adamı, piskopos, bilge, rahip, alim, papaz, haham.

Mürekkep.

Mutlu olmak, geliştirmek, mükemmel yapmak, yazmak, telif etmek.

Mürekkep doldurmak, güzelleştirmek, yazmak, makale vb yazmak.

Eşlendirmek.

Bulaşıcı hastalıklarda ciltte görülen kabarcık.

iz. ar. cm. Ahbâr, Benî İsrâil âlimi ve ale’l-ıtlâk bir kavmin âlim ve fakîhi.

اَلْخَبَرُ [el-haber] (fethateynle) نَبَأٌ [nebe’] ve حَدِيثٌ [hadîs] ma’nâsınadır ki nakl ve tahdîs olunan kelâmdan 'ibârettir, Fârisîde peyâm ve peygâm ve Türkîde salık ta’bîr olunur. Cem’i أَخْبَارٌ [ahbâr] ve cem’ü’l-cem’i أَخَابِيرُ [ehâbîr]dir.

اَلْخَابِرُ [el-hâbir] ve اَلْخَبِيرُ [el-habîr] ve اَلْخَبِرُ [el-habir] (كَتِفٌ [ketif] vezninde) ve اَلْخُبْرُ [el-hubr] (جُحْرٌ [cuhr] vezninde) Sıfatlardır, haber bilen kimseye denir; yukâlu: هُوَ خَابِرٌ وَخَبِيرٌ وَخَبِرٌ وَخُبْرٌ أَيْ عَالِمٌ بِالْخَبَرِ

اَلْخَبْرُ [el-habr] (hâ’nın fethi ve bâ’nın sükûnuyla) Büyük azık çantasına denir, tûşe-dân-ı büzürg ma’nâsına; hâ’nın kesriyle de câ’izdir. Cem’i خُبُورٌ [hubûr] gelir. Bu ma’nâdandır ki ‘Arablar “Filân bildiği haberi aslâ ketm eylemeyip mecmû’unu filâna nakl ve ihbâr eyledi” diyecek yerde أَخْبَرَهُ خُبُورَهُ derler, أَنْبَأَهُ مَا عِنْدَهُ ma’nâsına. Ve خَبْرٌ [habr] Sütü pek çok nâkaya denir; hâ’nın kesriyle de lügattır. Bunun da cem’i خُبُورٌ [hubûr] gelir. Ve خَبْرٌ [habr] Şîrâz’da bir karye adıdır; sâhibü’l-Musned Fadl b. hammâd el-habrî oradandır. Ve Yemen’de bir karye adıdır. Ve خَبْرٌ [habr] Ekine denir, زَرْعٌ [zer’] ma’nâsına. Ve dağlarda su irkilecek yere denir. Ve سِدْرٌ [sidr] ağacına denir ki 'Arabistân kirazı ta’bîr olunur.

اَلْحِبِرُ [el-hibir] (kesreteynle) ve اَلْحِبِرَةُ [el-hibiret] (hâ’yla) Bunlar da dişlere 'ârız olan sufrete denir.

اَلْهِبِرُّ [el-hibirr] (فِلِزٌّ [filizz] vezninde) Kesilmiş, munkatı’ ma’nâsına.

حبرٌّ [hibirr] (فِلِزٌّ [filizz] vezninde) Bir mevzi’ adıdır.

اَلْخِبْرُ [el-hibr] ve اَلْخِبْرَةُ [el-hibret] (hâ’ların kesri ve zammıyla) ve اَلْمَخْبَرَةُ [el-mahberet] (mîm’in ve bâ’nın fethiyle) ve اَلْمَخْبُرَةُ [el-mahburet] (mîm’in fethi ve râ’nın zammıyla) Bir nesneyi künh ve hakîkati üzere bilmek ma’nâsınadır; yukâlu: خَبِرَ الرَّجُلُ بِالشَّيْءِ وَخَبِرَهُ وَخَبَرَهُ خِبْرًا وَخِبْرَةً وَمَخْبَرَةً وَمَخْبُرَةً مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ وَالْأَوَّلِ إِذَا عَلِمَهُ يَعْنِي بِكُنْهِهِ وَحَقِيقَتِهِ Ve bunlar ism olarak isti’mâl olunur ve minhu tekûlu: لِي بِهِ خِبْرٌ وَخِبْرَةٌ وَمَخْبَرَةٌ وَمَخْبُرَةٌ أَيْ عِلْمٌ Ve tekûlu: لَأَخْبَرُنَّ خُبْرَكَ بِضَمِّ الْخَاءِ أَيْ لَأَعْلَمَنَّ عِلْمَكَ Ve خُبْرٌ [hubr] (hâ’nın zammıyla) ve خِبْرَةٌ [hibret] (hâ’nın kesriyle) Bir şey’i gereği gibi bilmek için yoklayıp sınamak ma’nâsınadır; yukâlu: خَبَرَهُ خُبْرًا وَخِبْرَةً مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا بَلاَهُ Ve minhu kavlu Ebi’d-Derdâ’ radıyallâhu ‘anhu: “وَجَدْتُ النَّاسَ اُخْبُرْ تَقْلَهْ” أَيْ وَجَدْتُهُمْ مَقُولاً فِيهِمْ هَذَا أَيْ مَا مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَهُوَ مَسْخُوطُ الْفِعْلِ عِنْدَ الْخِبْرَةِ Gerçi mü’ellif kelâm-ı mezbûrun kâ’ilin sükût edip lâkin kütüb-i ehâdîste Ebu’d-Derdâ’ hazretlerine ma’züvv olmakla işâret olundu. Bunda أُخْبُرْ kelimesi emr-i hâzırdır, sûret-i emrde haberdir ve تَقْلَهُ kelimesi قَلْيٌ [kaly] lafzından müstakbeldir, meczûmdur. قَلْيٌ [kaly] bugz ma’nâsınadır ve hâ’ sektiyyedir, إِذَا خَبَرْتَهُمْ قَلَيْتَهُمْ sebkindedir. Nâsın pek bevâtın-ı ahvâline im’ân eyleme ki zîrâ hakâyık-ı ef’âl ve dekâyık-ı atvârlarına muttali’ olduğunda ekserî zâhirlerine küllî muhâlefet olmakla elbette onlara bugz ve 'adâvete mecbûr olacağın derkârdır, husûsan fî zemâninâ selâm verecek adam bulamazsın. Kendi nefsimiz dahi o makûledendir, 'asamenallâhu ta’âlâ ve tahherenâ min ednâsi’s-sum’ati ve’n-nifâki ve’r-riyâ’i. Ve خُبْرٌ [hubr] ve خِبْرَةٌ [hibret] Ta’âmı yağlı yapmak ma’nâsınadır; yukâlu: خَبَرَ الطَّعَامَ خُبْرًا وَخِبْرَةً إِذَا دَسَّمَهُ

Mü’ellifin Basâ’ir’de beyânına göre حِبْرٌ [hibr] eser-i müstahsen ma’nâsına mevzû’dur, cemâl ve bahâ ma’nâsı ve sâ’ir ma’ânî ondan münşa’ibdir. Ve 'âlim ve dânâya حِبْرٌ [hibr] ıtlâkı kulûb-ı nâsta eser-i 'ulûmu bâkî kaldığına mebnîdir. Kezâlik ef’âlleri üsve-i âsâr-ı hasenedir. Niteki İmâm 'Alî kerremallâhu vechehu buyurdular ki “اَلْعُلَمَاءُ بَاقُونَ مَا بَقِيَ الدَّهْرُ أَعْيَانُهُمْ مَفْقُودَةٌ وَآثَارُهُمْ فِي الْقُلُوبِ مَوْجُودَةٌ”İntehâ. Ve حِبْرٌ [hibr] 'Âlim ve dânâ adama, 'alâ-kavlin sâlih ve perhîz-kâr adama ıtlâk olunur. Bu ma’nâda hâ’nın fethiyle de câ’izdir. كَعْبٌ اَلْحَبْرُ [Ka’bu’l-habr] bundandır, kesr ile de zebân-zeddir, كَعْبُ الْأَحْبَارِ lahn olmakla tefevvühünden mü’ellif nehy eylemiştir.

s. (pl. احبار، حبور) 1. A man of learning, a scholar. 2. A pious man. 3. A Jewish rabbi. 4. A trace of a blow, a bruise, a scar; a chafe from work.

s. As حبر hâbr, No. 4.

s. (pl. احبار، حبور) 1. Ink. 2. A man of learning or piety. 3. A biruise, scar, or chafe.

aşağıbak.

اَلْحَبَرُ [el-haber] (fethateynle) Diş dibi sararmak; yukâlu: حَبِرَتْ أَسْنَانُهُ يَحْبَرُ حَبَرًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ مِثْلُ تَعِبَ يَتْعَبُ تَعَبًا أَيْ قَلِحَتْ Ve حَبَرٌ [haber] Yara tâzelenmeğe dahi derler; yukâlu: حَبِرَ الْجُرْحُ حَبَرًا أَيْنُكِسَ Ve Kisâ’î eyitti: Yara onulup eseri bâkî kalmağa derler. Ve meserret bulmağa dahi derler, nitekim bu kelâmda vâki’ olmuştur: “اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَعْطَى الْحَبَرْ” demişler ki حَبَرٌ [haber] me’hûzdur, 'Arabların حَبَرَنِي هَذَا الْأَمْرُ حَبَرًا kelâmından. Ve bâ tahrîk olunmuştur, aslında sâkin iken.

اَلْحَبْرُ [el-habr] (hâ’nın fethi ve bâ’nın sükûnuyla) Masdardır, hüsn ve cemâl sâhibi olmak ma’nâsına, pes hâ’nın kesriyle ism olur fethiyle masdar olur; kâne min kavlihim: حَبَرْتُهُ حَبْرًا إِذَا أَحْسَنْتَهُ Ve حَبْرٌ [habr] Kezâlik sürûr ma’nâsına da gelir. Ve müna’’am kılmak ma’nâsına da gelir; yukâlu: حَبَرَهُ يَحْبُرُهُ بِالضَّمِّ حَبْرًا وَحَبْرَةً Ve kâlallâhu ta’âlâ: ﴿فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ﴾ (الروم 15) أَيْ يُنَعَّمُونَ وَيُكَرَّمُونَ وَيُسَرُّونَ Ve حَبْرٌ [habr] Yahûdîlerin 'âlimine dahi derler. Ka’bu’l-Ahbâr bundan me’hûzdur ba’zı rivâyette.

اَلْحِبَرُ [el-hiber] (hâ’nın kesri ve bâ’nın fethiyle) Cem’i. Ve اَلْحِبَرَاتُ [el-hiberât] Cem’idir. Ve اَلْحِبْرَاتُ [el-hibrât] Kezâlik cem’idir.

اَلْحِبِرُ [el-hibir] (kesreteynle) حِبْرَةٌ [hibret]in cem’i, hâ’yı âhirinde tarh etmekle, nitekim kıyâs budur.

اَلْحِبِرُّ [el-hibirr] (hâ’nın ve bâ’nın kesriyle ve râ’nın teşdîdiyle) Bir şehrin ismidir.

اَلْحِبْرُ [el-hibr] (hâ’nın kesri ve bâ’nın sükûnuyla) Mürekkeb ki onunla yazı yazarlar. Ve حِبْرٌ [hibr] Esere dahi derler.

(حِ) [ ع. ] (اِ.)
۱- مداد، مرکب.
۲- دانشمند یهود.

حبر

{يحبرون}: يسرون: والحبور: السرور.

(a. i. c. : ahbâr, hubûr) : 1) hoca, * öğretmen. 2) mürekkep. 3) Yahudi âlimi, bilgini, (bkz. : habr).

اَلْخِبْرُ [el-hibr] ve اَلْخِبْرَةُ [el-hibret] (hâ’ların kesri ve zammıyla) ve اَلْمَخْبَرَةُ [el-mahberet] (mîm’in ve bâ’nın fethiyle) ve اَلْمَخْبُرَةُ [el-mahburet] (mîm’in fethi ve râ’nın zammıyla) Bir nesneyi künh ve hakîkati üzere bilmek ma’nâsınadır; yukâlu: خَبِرَ الرَّجُلُ بِالشَّيْءِ وَخَبِرَهُ وَخَبَرَهُ خِبْرًا وَخِبْرَةً وَمَخْبَرَةً وَمَخْبُرَةً مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ وَالْأَوَّلِ إِذَا عَلِمَهُ يَعْنِي بِكُنْهِهِ وَحَقِيقَتِهِ Ve bunlar ism olarak isti’mâl olunur ve minhu tekûlu: لِي بِهِ خِبْرٌ وَخِبْرَةٌ وَمَخْبَرَةٌ وَمَخْبُرَةٌ أَيْ عِلْمٌ Ve tekûlu: لَأَخْبَرُنَّ خُبْرَكَ بِضَمِّ الْخَاءِ أَيْ لَأَعْلَمَنَّ عِلْمَكَ Ve خُبْرٌ [hubr] (hâ’nın zammıyla) ve خِبْرَةٌ [hibret] (hâ’nın kesriyle) Bir şey’i gereği gibi bilmek için yoklayıp sınamak ma’nâsınadır; yukâlu: خَبَرَهُ خُبْرًا وَخِبْرَةً مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا بَلاَهُ Ve minhu kavlu Ebi’d-Derdâ’ radıyallâhu ‘anhu: “وَجَدْتُ النَّاسَ اُخْبُرْ تَقْلَهْ” أَيْ وَجَدْتُهُمْ مَقُولاً فِيهِمْ هَذَا أَيْ مَا مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَهُوَ مَسْخُوطُ الْفِعْلِ عِنْدَ الْخِبْرَةِ Gerçi mü’ellif kelâm-ı mezbûrun kâ’ilin sükût edip lâkin kütüb-i ehâdîste Ebu’d-Derdâ’ hazretlerine ma’züvv olmakla işâret olundu. Bunda أُخْبُرْ kelimesi emr-i hâzırdır, sûret-i emrde haberdir ve تَقْلَهُ kelimesi قَلْيٌ [kaly] lafzından müstakbeldir, meczûmdur. قَلْيٌ [kaly] bugz ma’nâsınadır ve hâ’ sektiyyedir, إِذَا خَبَرْتَهُمْ قَلَيْتَهُمْ sebkindedir. Nâsın pek bevâtın-ı ahvâline im’ân eyleme ki zîrâ hakâyık-ı ef’âl ve dekâyık-ı atvârlarına muttali’ olduğunda ekserî zâhirlerine küllî muhâlefet olmakla elbette onlara bugz ve 'adâvete mecbûr olacağın derkârdır, husûsan fî zemâninâ selâm verecek adam bulamazsın. Kendi nefsimiz dahi o makûledendir, 'asamenallâhu ta’âlâ ve tahherenâ min ednâsi’s-sum’ati ve’n-nifâki ve’r-riyâ’i. Ve خُبْرٌ [hubr] ve خِبْرَةٌ [hibret] Ta’âmı yağlı yapmak ma’nâsınadır; yukâlu: خَبَرَ الطَّعَامَ خُبْرًا وَخِبْرَةً إِذَا دَسَّمَهُ

Mü’ellifin Basâ’ir’de beyânına göre حِبْرٌ [hibr] eser-i müstahsen ma’nâsına mevzû’dur, cemâl ve bahâ ma’nâsı ve sâ’ir ma’ânî ondan münşa’ibdir. Ve 'âlim ve dânâya حِبْرٌ [hibr] ıtlâkı kulûb-ı nâsta eser-i 'ulûmu bâkî kaldığına mebnîdir. Kezâlik ef’âlleri üsve-i âsâr-ı hasenedir. Niteki İmâm 'Alî kerremallâhu vechehu buyurdular ki “اَلْعُلَمَاءُ بَاقُونَ مَا بَقِيَ الدَّهْرُ أَعْيَانُهُمْ مَفْقُودَةٌ وَآثَارُهُمْ فِي الْقُلُوبِ مَوْجُودَةٌ”İntehâ. Ve حِبْرٌ [hibr] 'Âlim ve dânâ adama, 'alâ-kavlin sâlih ve perhîz-kâr adama ıtlâk olunur. Bu ma’nâda hâ’nın fethiyle de câ’izdir. كَعْبٌ اَلْحَبْرُ [Ka’bu’l-habr] bundandır, kesr ile de zebân-zeddir, كَعْبُ الْأَحْبَارِ lahn olmakla tefevvühünden mü’ellif nehy eylemiştir.

اَلْحِبْرُ [el-hibr] (hâ’nın kesri ve bâ’nın sükûnuyla) Mürekkeb ki onunla yazı yazarlar. Ve حِبْرٌ [hibr] Esere dahi derler.

اَلْخِبْرُ [el-hibr] (hâ’nın kesri ve yâ’nın sükûnuyla) Kezâlik müşâreket üzere, zirâ’at etmek.