(a. i.) : 1) suda ıslanma. 2) sıcak suda haşlama. 3) ilâç olarak çıkarılan su. 4) hayvanın yiyeceğini soğuk su ile ıslatma. 5) toz. (bkz. : gubâr).

اَلنَّقْعُ [en-nak’] (nûn’un fethi ve kâf’ın sükûnuyla) Feryâd eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ الرَّجُلُ نَقْعًا مِنَ الْبَابِ الثَّالِثِ إِذَا رَفَعَ صَوْتَهُ Ve musîbet deminde yaka yırtmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ الْجَيْبَ إِذَا شَقَّهُ Ve katl eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ فُلاَنًا إِذَا قَتَلَهُ Ve نَقِيعَةٌ [nekî’at] boğazlamak ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ الرَّجُلُ إِذَا نَحَرَ النَّقِيعَةَ Ve devekuşu ötmek ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَتِ النَّعَامَةُ إِذَا صَاتَتْ Ve ağız içre tükürük yığmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ رِيقَهُ إِذَا جَمَعَهُ فِي فِيهِ Ve نَقْعٌ [nak’] Bir yerde irkilmiş suya denir, ma’nâ-yı ahîrden me’hûz bi-ma’nâ mef’ûldur, cem’i أَنْقُعٌ [enku’] gelir, أَفْلُسٌ [eflus] vezninde. Ve minhu’l-meselu: “إِنَّهُ لَشَرَّابٌ بِأَنْقُعٍ” Ya’nî “Çok yerin suyunu içmiştir” ki bi’d-defe’ât umûr ve ahvâl tecribe etmiştir diyecek yerde îrâd olunur yâhûd be-gâyet zîrek ve fatin ve dâhî kimse hakkında darb olunur, zîrâ etrâfıyla beyâbânı bilen delîl ne semtte öylece su irkilmiş var ise tarîkinde sühûlet ve hazâkatle sülûk edip vâsıl olur. Ve نَقْعٌ [nak’] Toza denir, غُبَارٌ [gubâr] ma’nâsına; cem’i نِقَاعٌ [nikâ’] gelir, جِبَالٌ [cibâl] vezninde. Ve نَقْعٌ [Nak’] Mekke’ye karîb bir mevzi’ adıdır. Ve su irkilir olan toprağı hâlis ve sağ arza denir; cem’i نِقَاعٌ [nikâ’] ve أَنْقُعٌ [enku’] gelir, جِبَالٌ [cibâl] ve أَجْبُلٌ [ecbul] vezninde. Ve basîta gibi düz ovaya denir. Ve نَقْعٌ [nak’] Suya kandırmak ma’nâsınadır. Ve minhu’l-meselu: “اَلرَّشْفُ أَنْقَعُ” Ya’nî “Suyu azca azca içmek susuzluğu def’ eylemekte pek mü’essirdir.” Terk-i ‘acele ile tedrîc ve te’ennî eylemek ma’rizinde darb olunur. Ve نَقْعٌ [nak’] Mevt-i kesîr vâki’ olmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ الْمَوْتُ نَقْعًا إِذَا كَثُرَ Ve bir adama şetm-i kabîh eylemek ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: نَقَعَ فُلاَنًا بِالشَّتْمِ إِذَا شَتَمَهُ شَتْمًا قَبِيحًا Ve suya kanmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ بِالشَّرَابِ إِذَا اشْتَفَى مِنهُ Ve bir haberi gereği gibi her tarafıyla duyup âgâh olmak ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: نَقَعَ بِالْخَبَرِ إِذَا اشْتَفَى مِنْهُ Ve bir nesneyi suya ıslatmak ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ الدَّوَاءَ فِي الْمَاءِ إِذَا أَقَرَّهُ فِيهِ Ve peyderpey feryâd ve figân eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ الصَّارِخُ بِصَوْتِهِ إِذَا تَابَعَهُ Ve savt ve âvâze yükselmek ma’nâsınadır; yukâlu: نَقَعَ الصَّوْتُ إِذَا ارْتَفَعَ

اَلنَّقْعُ [en-nak’] (nûn’un fethi ve kâf’ın sükûnuyla) Toz, gubâr ma’nâsına. Ve نَقْعٌ [nak’] نَقِيعَةٌ [nekî’at] davarın zebh etmeğe dahi derler. Ve نَقِيعَةٌ [nekî’at] Seferden gelen kimse için ziyâfettir; yukâlu: نَقَعَتِ النَّقِيعَةُ فِي كَلَامِ الْعَرَبِ إِذَا لَقِيَ الرَّجُلُ مِنْهُمْ قَوْمًا يَقُولُ مِيلُوا يُنْقَعْ لَكُمْ أَيْ يُجْزَرْ لَكُمْ كَأَنَّهُ يَدْعُوهُ إِلَى دَعْوَتِهِ Ve جَزْرٌ [cezr] deve boğazlamağa derler cîm ve zâ-i mu’ceme ile. Ve نَقْعٌ [nak’] Feryâd edip âvâzı kaldırmağa dahi derler; yukâlu: نَقَعَ الصَّارِخُ بِصَوْتِهِ