is. ar. cm: muhâkemât. [hükm’den ms. müfâ‘ale] 1. Dava için müdde‘î ile müdde‘â-aleyhin mahkemeye mürâcaatları, huzûr-ı hâkimde mürâfaa olunmaları: yarın muhâkeme olacağız; bizim muhâkememiz gelecek haftaya kaldı. 2. Tarafeyni dinleyip hükmetme, fasl-ı dava için tarafeynin ifâdelerini ve şâhit ve delillerini istimâ ile hükmetme: o işte zî-medhal olanları yarın muhâkeme edecekler; onu muhâkemeye çektiler, taht-ı muhâkemeye aldılar. 3. mc. Bir işi zihnen iyice tahkik ve tedkik edip bir karar verme: insan her işittiğini muhâkeme etmeksizin kabul ve tasdik etmemelidir; işi kendimce muhâkeme etmeden re’y veremem; قبل المحاكمه kable’l-muhâkeme = işi iyice tedkik ve zihnen muhâkeme etmezden. ≡ cm. Deâvî, muhâkemeye müteallik işler: Bâb-ı Seraskerî’nin muhâkemât dâiresi = askerîleri vazâ’if-i askeriyyelerinden dolayı muhâkeme eden dîvân-ı harplerin tâbi oldukları dâire; muhâkemât reîsi = bu dâirenin başı.