(a. İ.) : 1) camilerde, mescitlerde yönelinen taraftaki duvarda bulunan ve imamlık edene ayrılmış olan oyuk, girintili yer. 2) mec. ümit bağlanan yer. 3) mec. sevgilinin kaşları. 4) g. s. halının bordur çerçevesi içinde yalnız bir tarafta bulunan, kemer görünüşlü motif.

iz. ar. 1. Mescit ve câmi ve diğer mabedin veya namazgâhın kıble cihetindeki cephesinin iç tarafında yapılan oyuk ki, imam onun önünde namaz kılar. 2. mc. İktidâ olunacak yer. 3. ir. Mahbûbenin kaşları.

اَلْمِحْرَابُ [el-mihrâb] (mîm’in kesriyle) مِحْرَبٌ [mihreb] ma’nâsınadır; yukâlu: رَجُلٌ مِحْرَبٌ وَمِحْرَابٌ أَيْ شَدِيدُ الْحَرْبِ شُجَاعٌ Evvele göre gûyâ ki âlet-i harb olur. Ve مِحْرَابٌ [mihrâb] Çardağa denir, gurfe ve bâlâ-hâne ma’nâsına. Ve meclisin sadrına ve ekrem mevâdi’ine denir. Ve mescidde imâm durduğu makâma denir, gûyâ ki şeytân ve hevâ ile muhârebe edecek mevki’dir. Mü’ellifin Basâ’ir’de beyânına göre esahh olan, مِحْرَابٌ [mihrâb] mescide hâstır ki ıtlâk-ı şer’î olur, mübâlagaten âlet-i harbe teşbîh olunmuştur, ba’dehu sadr-ı meclise ve gurfeye ve sâ’ir fevkânî mahallere teşbîh tarîkiyle ıtlâk olundu. Ve orman, gûyâ ki âlet-i harb ü def’ yâhûd mevki’-i harb-i cânverân olduğundan ona dahi ıtlâk olundu. Ve davarın boynuna dahi teşbîh tarîkiyle ıtlâk olundu. Ve ba’zılar مِحْرَابٌ [mihrâb] lafzını mübâlaga-i fâ’il i’tibâr edip مِحْرَابٌ [mihrâb]ın mescide ıtlâkı vasfü’l-mekân bi-sıfati sâhibihi bâbından ‘add eyledi. Emkine-i sâ’ire-i mezkûreye de ıtlâkı şeref ve kadrlerinden nâşî mevki’-i münâfese ve mevzi’-i muhârebe vü müdâfa’a oldukları mülâhazasına mebnî olur. Ve makâm-ı mahsûs-ı mülûka denir ki şeh-nişîn ta’bîr olunur, onda bi-nefsihi şâh eğlenip ârâm eder. Ve meşeliğe ve ormana denir. Ve davarın boynuna denir, 'unuk-i dâbbe ma’nâsına. Cem’i مَحَارِيبُ [mehârîb] gelir. Veمَحَارِيبُ بَنِي إِسْرَائِيلَ [Mehârîbu Benî İsrâ’îl] onların mescidlerinden ‘ibârettir ki onda cülûs ve ikâmet ederler idi. Zâhiren işbu ﴿يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ﴾ الآية kerîmesinde vâki’ olan مَحَارِيب [mehârîb]e işârettir. Lâkin Tefsîr-i Beydâvî’de kusûr-ı hasîne ve mesâkin-i şerîfe ile müfesserdir.

s. (pl. محاریب) 1. A niche or a representation of a niche in a mosque, indicative of the direction of the Cubical House at Mekka. 2. A Jewish synagogue. 3. A chief seat. 4. A chief room or private cabinet in a palace.

a. Bellicose.

(for mihr-âb), prop. n. A name of men, especially of the king of Qabul whose daughter Rudaba became the mother of Rustem.

اَلْحَرِبُ [el-harib] (hâ’nın fethi ve râ’nın kesriyle) ve اَلْمِحْرَابُ [el-mihrâb] (mîm’in kesri ve hâ’nın sükûnuyla) Gazaba gelici kimse; yukâlu: رَجُلٌ حَرِبٌ Ve مِحْرَابٌ [mihrâb] bundan me’hûzdur: مَا أَحْسَنَ الْمِحْرَابَ فِي مِحْرَابِهِ dedikleri kavlleri, ya’nî “Ne ‘aceb vâki’ oldu bunun gazabı onun gazabı mukâbilesinde.” Ve مِحْرَابٌ [mihrâb] Fevkânî olan eve de derler, غُرْفَةٌ [gurfet] ma’nâsına.

اَلْمِحْرَاكُ [el-mihrâk] (mîm’in kesri ve hâ’nın sükûnuyla) Âteş tahrîk edecek âlet, مِحْرَاثٌ [mihrâs] ma’nâsına sâ-i müsellese ile.