اَلْمَثَانِي [el-mesânî] (مَعَانِي [ma’ânî] vezninde) مَثْنَاةٌ [mesnât] kelimesinin cem’idir ki ثِنْيٌ [siny] gibi bir nesnenin katına denir; yukâlu: مَثَانِي الشَّيْءِ أَيْ قُوَاهُ وَطَاقَاتُهُ Ve مَثَانِي [mesânî] kur’ân-ı kerîm’in mecmû’una ıtlâk olunur, âyet-i rahmet âyet-i 'azâba mukterin olduğu için yâhûd merreten ba’de merretin tesniye ve tekrâr olunan âyete denir, Rahmân sûresinde olan âyet-i mükerrere gibi yâhûd murâd sûre-i Fâtiha’dır, namâzın rek’atlarında tekrâr olunduğu için yâhûd sûre-i Bakara’dan sûre-i Berâ’e’ye varınca sûrelerden 'ibârettir yâhûd mutlakan tûlden ve iki yüz âyetten az olup sûre-i mufassaladan ziyâde olan sûredir yâhûd sûre-i hacc ve Neml ve kasas ve ‘Ankebût ve Nûr ve Enfâl ve Meryem ve Rûm ve Yâsîn ve Furkân ve hicr ve Ra’d ve Sebe’ ve Melâ’ike ve İbrâhîm ve Sâd ve Muhammed ve Lokmân ve guref ve Zuhruf ve Mu’min ve Secde ve Ahkâf ve Câsiye ve Duhân ve Ahzâb sûrelerinden 'ibârettir. Ve مَثَانِي الْعُودِ [mesâni’l-'ûd] Tanbûrların ve lavtanın ikinci tellerine denir, müfredi مَثْنَى [mesnâ]dır; lâkin meşhûr olan iki telli tanbûra denir, bulgari ve رِضْوَةٌ [ridvet] gibi. Ve مَثَانِي الْوَادِي [mesâni’l-vâdî] Derenin büklüm ve burgaç yerlerine denir. Ve مَثَانِي الدَّابَّةِ [mesâni’d-dâbbet] Davarın dirsekleriyle dizlerinden 'ibârettir, büküldükleri sebebiyle.