(a. i. hisâb’dan.) : 1) hesap sorma. 2) mes’ûliyet, * sorumluluk. 3) [eskiden] belediye me’mûrunun işi ve dâiresi. 4) ihtisap dâiresinin aldığı vergi.

(a. i. hisâb’dan.) : 1) hesap sorma. 2) mes’ûliyet, * sorumluluk. 3) [eskiden] belediye me’mûrunun işi ve dâiresi. 4) ihtisap dâiresinin aldığı vergi.

iz. ar. [حساب hisâb”dan ms. ifti’âl.] 1. Hesap sorma, hesaba çekme, mes’ûliyet. 2. Zecr, mücâzât. 3. Vaktiyle polis ve belediye vazifesini îfâ eden ve en başlı işi esnafın evzân ve ekyâline nezaretten ibaret olan muhtesib veya ihtisâb ağası memuriyeti ve dairesi. 4. Bu daireye ait rüsûm.

اَلإِخْتِشَابُ [el-ihtişâb] (اِفْتِعَالٌ [ifti’âl] vezninde) Bu dahi min-gayri reviyyetin geldiği üzere şi’r söylemek ma’nâsınadır ki tehzîb ve tenkîhten mu’arrâ olur; yukâlu: اِخْتَشَبَ الشِّعْرَ اِذَا قَالَهُ مِنْ غَيْرِ تَنَوُّقٍ وَتَعَمُّلٍ لَهُ

اَلإِحْتِسَابُ [el-ihtisâb] (اِنْتِسَابٌ [vezninde) Bir kimsenin tuttuğu fi’l-i kabîhi beğenmeyip nehy ve inkâr eylemek ma’nâsınadır ki murâd şu işi niçin şöyle ettin diye mu’âhaze eylemekten ‘ibârettir; yukâlu: اِحْتَسَبَ فَلاَنٌ عَلَيْهِ أَيْ أَنْكَرَ Muhtesib-i belde bu ma’nâdandır. Ve اِحْتِسَابٌ [ihtisâb] Bir kimsenin büyük evlâdı vefât eylemek ma’nâsınadır ki hudâ-yı müte’âlden ecr ü sevâb ümîd eder; yukâlu: اِحْتَسَبَ فُلاَنٌ اِبْنًا أَوْ بِنْتًا اِذَا مَاتَ كَبِيرًا Ve küçük evlâdı vefât eylese اِفْتَرَطَهُ اِفْتِرَاطًا denir. Ve bir hayr ‘ameli ‘idâd-ı ihlâsa idhâlle mukâbilinde ancak hudâ-yı müte’âlden ecr ü sevâb ve rızâ niyâz eylemek ma’nâsınadır; câmi’ binâ eylemek gibi; yukâlu: اِحْتَسَبَ بِكَذَا أَجْرًا عِنْدَ اللهِ أَيِ اعْتَدَّهُ يَنْوِي بِهِ وَجْهَ اللهِ Ve bir kimsenin hâlini yâ meşreb ve vaz’ ve tavrını imtihân ve ihtibâr ile vükûf kaydında olmak ma’nâsınadır; yukâlu: اِحْتَسَبَ فُلاَنًا اِذَا اخْتَبَرَ مَا عِنْدَهُ Ve menhî ve memnû’ olduğu nesneden nehyi kabûl edip ondan geri durmak ma’nâsınadır; yukâlu: اِحْتَسَبَ الرَّجُلُ أَيِ انْتَهَى

v. n. 1. A (man’s) reckoning, calculating upon (a thing to come) in his mind, acting with calculation. 2. A calling (one) to account (as to a bad action, an illicit thing, or a dutiable article); hence, T. an inland customs and revenue office, an excise-office, like the octroi in France.

اَلْإِحْتِسَابُ [el-ihtisâb] (hemzenin kesriyle) Nehy-i münker etmek; tekûlu: إِحْتَسَبْتُ عَلَيْهِ إِذَا أَنْكَرْتَهُ Ve hudâ’dan 'ıvaz istemek; yukâlu: إِحْتَسَبْتُ بِكَذَا أَجْرًا عِنْدَ اللهِ