اَلْفَحْصُ [el-fahs] (fâ’nın ve hâ-yı mühmelenin sükûnuyla) Bir şey’in iç yüzünü eşeleyip gereği gibi teftîş eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: فَحَصَ عَنْهُ فَحْصًا مِنَ الْبَابِ الثَّالِثِ إِذَا بَحَثَ عَنْهُ Ve yağmur yerin yüzünü sıyırıp toprağını devirmek ma’nâsına müsta’meldir; yukâlu: فَحَصَ الْمَطَرُ التُّرَابَ إِذَا قَلَبَهُ Ve sür’at eylemek ma’nâsınadır; yukâlu: فَحَصَ فُلاَنٌ إِذَا أَسْرَعَ Ve çocuğun ön dişleri oynamak ma’nâsınadır; yukâlu: فَحَصَ الصَّبِيُّ إِذَا تَحَرَّكَتْ ثَنَايَاهُ Ve bağırtlak kuşu toprağı eşinip yuva edinmek ma’nâsınadır; yukâlu: فَحَصَ الْقَطَا التُّرَابَ إِذَا اتَّخَذَ فِيهِ أُفْحُوصًا Ve فَحْصٌ [fahs] Mutlakan sâkin olacak mevzi’e denir. Ve فَحْصٌ [Fahs] Magrib’de birkaç mevzi’e denir ki izâfetle müte’ayyen olurlar. فَحْصُ طُلَيْطِلَةَ [Fahsu tuleytilet] ve فَحْصُ أُكْشُونِيَةَ [Fahsu Ukşûniyet] ve فَحْصُ إِشْبِيلِيَّةَ [Fahsu İşbîliyyet] ve فَحْصُ الْبَلُّوطِ [Fahsu’l-Bellût] ve فَحْصُ الْأَجَمِّ [Fahsu’l-Ecemm] ve فَحْصُ سُورَنْجِينَ [Fahsu Sûrencîn] dedikleri mevâzi’dir.