(مُ عَ لَّ) [ ع. ] (اِمف.) دارای علت و سبب.

(مُ عَ لِّ) [ ع. ] (اِفا.)
۱- بیان کننده علت.
۲- آورنده دلیل.

اَلْمُعَلِّلُ [el-mu’allil] (مُحَدِّثٌ [muhaddis] vezninde) 'Özr ve ‘illetler serdiyle harâc câbîsini savup def’ eden adama denir; yukâlu: هُوَ مُعَلِّلٌ أَيْ دَافِعٌ جَابِي الْخَرَاجِ بِالْعِلَلِ Ve davarı bir kerre suvardıktan sonra tekrâr suvarır olan kimseye denir. Ve meyveyi bir def’a verdikten sonra tekrâr eden adama denir; yukâlu: نَاطُورٌ مُعَلِّلٌ إِذَا كَانَ يَجْنِي الثَّمَرَةَ مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ Ve مُعَلِّلٌ [mu’âllil] Berdu’l-'acûz eyyâmından bir yevmin ismidir ki murâd yevm-i sâdistir.

اَلْمُعَلِّلُ [el-mu’allil] (mîm’in zammı ve 'ayn’ın fethi ve lâm’ın kesri ve teşdîdiyle) Berd-i 'acûzdan bir günün ismidir, مُعَلِّلٌ [mu’allil] dediler, fi’l-cümle tahfîf-i berd etmekle halkı avuttuğu için. Ve sâhib-i surâh bu makâmda harfeyn-i evveleynin fethine ve sânînin kesrine işâret etmiştir,vechi zâhir değildir. Husûsan sâhib-i kâmûsمُحَدِّثٌ [muhaddis] vezniyle tashîh etmiştir.

اَلْمُعَلِّلُ [el-mu’allil] (مُحَدِّثٌ [muhaddis] vezninde) 'Özr ve ‘illetler serdiyle harâc câbîsini savup def’ eden adama denir; yukâlu: هُوَ مُعَلِّلٌ أَيْ دَافِعٌ جَابِي الْخَرَاجِ بِالْعِلَلِ Ve davarı bir kerre suvardıktan sonra tekrâr suvarır olan kimseye denir. Ve meyveyi bir def’a verdikten sonra tekrâr eden adama denir; yukâlu: نَاطُورٌ مُعَلِّلٌ إِذَا كَانَ يَجْنِي الثَّمَرَةَ مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ Ve مُعَلِّلٌ [mu’âllil] Berdu’l-'acûz eyyâmından bir yevmin ismidir ki murâd yevm-i sâdistir.

sıf. ar. s. Mu‘allele. [illet’den imf. tef‘îl] illetli, sebepli. n.

(a. s. illet’den) : ta’lil eden, sebep, bahane ileri süren.

(a. s. illet’den) : ta’lîl edilmiş, sakat, eksik.

Kusurlu, mükemmel olmayan, varlığı için bir sebep olan, illetli olan hadis, sebebi açıklanan.

a. (fem. معللە) 1. (A beast) watered a second time after a short rest. 2. Amused, diverted. 3. For which a cause exists.