اَلْعَسَلُ [el-'asel] ('ayn’ın ve sîn’in fethiyle) Su akarken yüzünde peydâ olan kabarcığa denir; yukâlu: بَدَا الْعَسَلُ فِي وَجْهِ الْمَاءِ أَيِ الْحَبَابُ Ve bala denir ki Fârisîde engubîn derler, bal arısının lu’âbından ‘ibârettir. Ve ‘inde’l-ba’z mâddesi bir hafîce şebnem gibi rutûbettir ki Hak subhânehu ve ta’âlâ havâda hâdis edip çiçek ve yaprak makûlesi üzere nâzil olur, ilhâm-ı rabbâniyle arı kısmı ağızlarıyla o rutûbeti iltikât edip kovanına götürüp vaz’ ve cem’ eder. İşte bal o rutûbet-i müctemi’adan 'ibârettir. Ve onun mâddesi bir buhâr-ı latîftir ki hafîce arzdan su’ûd ve cevv-i havâda imtizâcla nuzc bulup hakîkat-i uhrâya tahvîl eyledikten sonra gece vakti bürûdet-i havâdan kesb-i gılzat edip عَسَلٌ ['asel] olarak kudret helvâsı gibi ezhâr ve evrâk üzere nâzil olur, ilhâm-ı ilâhî ile arılar onları iltikât ve nakl ederler. Ve gâh olur ki bi-'aynihi عَسَلٌ ['asel] olarak nâzil olmakla halk onu iltikât ederler. Ve ben عَسَلٌ [‘asel]in menâfi’ ve esmâsı bâbında bir kitâb-ı mahsûs te’lîf eyledim. Kitâb-ı mezbûr Terkîku’l-Esel fî Tasfîki’l-'Asel ismiyle müsemmâdır. Ve عَسَلٌ ['asel] kelimesi müzekkerdir ve mü’ennes olur; cem’i أَعْسَالٌ [a’sâl] ve عُسُلٌ ['usul] gelir zammeteynle ve عُسْلٌ ['usl] gelir 'ayn’ın zammıyla ve عُسُولٌ ['usûl] ve عُسْلَانٌ ['uslân] gelir 'ayn’ların zammıyla. Ve عَسَلٌ ['asel] ile tatlı hûy ve seciyye ve şemâ’ilden kinâye olur; ve minhu yukâlu: هُوَ عَلَى أَعْسَالٍ مِنْ أَبِيهِ أَيْ عَلَى آسَانٍ Ya’nî “Filânda pederinin ahlâk ve şemâ’iline dâ’ir neş’e ve halâvet âsârı vardır, gûyâ ki onun عَسَلٌ ['asel]inden ya’nî mâyesinden muhammerdir. Ve عَسَلٌ ['asel] Hurmâ pekmezine denir; yukâlu: أَكَلْنَا عَسَلًا أَيْ صَقْرَ التَّمْرِ Ve عُرْفُطٌ ['urfut] nâm şecerin zamkına ıtlâk olunur.

اَلْعَاصِلُ [el-'âsil] Katı ve pek oka denir.

اَلْعَصْلُ [el-'asl] (فَصْلٌ [fasl] vezninde) İşemek ma’nâsınadır; yukâlu: عَصَلَ الصَّبِيُّ عَصْلًا مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ إِذَا بَالَ Ve ağacı eğmek ma’nâsınadır; yukâlu: عَصَلَ الْعُودَ إِذَا عَوَّجَهُ فَإِنْ كَانَ اعْوِجَاجُهُ عَلَى خِلْقَةٍ قُلْتَ عَصِلَ كَفَرِحَ Ke-mâ merre.