اَلشَّرْقُ [eş-şark] (şîn’in fethi ve râ’nın sükûnuyla) Gün doğacak yer, maşrık ma’nâsına. Ve شَرْقٌ [şark] Güneşin kendiye dahi derler; yukâlu: طَلَعَ الشَّرْقُ Ve شَرْقٌ [şark] Gün doğmağa dahi derler.

اَلشَّرَقُ [eş-şerak] (fethateynle) Koyunun kulağı yarılmak; yukâlu: شَرِقَتِ الشَّاةُ شَرَقًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ Ve شَرَقٌ [şerak] Gam ve gussaya derler; yukâlu: شَرِقَ بِرِيقِهِ إِذَا غَصَّ بِهِ Ya’nî kendi ağzı yarıyla boğulsa. Ve fi’l-hadîsi: “يُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ إِلَى شَرَقِ الْمَوْتَى” Ya’nî namâzı te’hîr ederler güneşten bir lem’a kalınca, 'inde’l-mevt kendi ağzı yarıyla boğulan kimsenin hayâtı mikdârınca.

iz. ar. 1. Güneşin doğduğu cihet, maşrık, gün doğuşu, garb mukâbili; شرق شمالى şark-ı şimâlî = şark ile şimâl arasındaki cihet; شرق جنوبى şark-ı cenûbî = şark ile cenûb arasındaki cihet. 2. Maşrık cihetindeki yerler, Avrupa’ya nisbeten Memâlik-i Osmâniyye ve İran ve Hind cihetleri: Şark ahâlîsi, Şark elsinesi, âdât ve ahlâk; aksâ-yı şark ve daha doğrusu مشرق اقصى maşrık-ı aksâ = Avrupa’ya nisbeten müntehâ-yı şark addolunan Çin ve Caponya (Japonya) cihetleri.

s. The east.

اَلشَّرْقُ [eş-şark] (حَرْقٌ [hark] vezninde ve râ’nın fethiyle) Güneşe ıtlâk olunur; yukâlu: طَلَعَ الشَّرْقُ أَيِ الشَّمْسُ Ve güneşin aydınlığına denir; tâb-ı âfitâb ma’nâsına; yukâlu: جَاءَ فِي شَرْقِ الشَّمْسِ أَيْ إِسْفَارِهَا Ve güneş işrâk ettiği mahalle denir ki gün doğusu semtinde olan emkineden ‘ibârettir; bu diyârlara nisbet Çin ve Îrân ülkeleridir; yukâlu: جَاءَ مِنْ دِيَارِ الشَّرْقِ أَيْ حَيْثُ تَشْرُقُ الشَّمْسُ Ve yarmak ma’nâsına masdar olur; yukâlu: شَرَقَ الشَّيْءَ شَرْقًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا شَقَّهُ Ve مَشْرِقٌ [maşrik] ma’nâsınadır ki gün doğduğu cânibden ve felekte güneşin tulû’ eylediği dereceden ‘ibârettir ki ism-i mekân ma’nâlarınadır; yukâlu: أَتَى مِنْ جِهَةِ الشَّرْقِ أَيْ مِنَ الْمَشْرِقِ وَطَلَعَتِ الشَّمْسُ مِنْ شَرْقِهَا أَيْ مَشْرِقِهَا Ve kapı yarığından giren ışığa ve aydınlığa denir; bunda şîn’in kesriyle de câ’izdir. Ve شَرْقٌ [şark] Çaylak ile çakır beyninde bir kuş adıdır ki sibâ’-ı tuyûrdandır. Bu kuşa ba’zı diyârda delice doğan ve ba’zı yerde heyece derler. Ve شَرْقٌ [Şark] İşbîliyye’de bir iklîm adıdır. Kezâlik Bâce’de bir iklîm adıdır. Burada harf-i terdîd ile olan nüshalar galattır. Ve شَرْقٌ [şark] ve شُرُوقٌ [şurûk] Güneş doğmak ma’nâsınadır; yukâlu: شَرَقَتِ الشَّمْسُ شَرْقًا وَشُرُوقًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا طَلَعَتْ Ve شَرْقٌ [şark] Hâssaten koyunun kulağını dilmek ma’nâsınadır; yukâlu: شَرَقَ الشَّاةَ شَرْقًا إِذَا شَقَّ أُذُنَهَا Ve hurmâ koruğu çiçek gibi renklenmek ma’nâsınadır; yukâlu: شَرَقَ النَّخْلُ إِذَا أَزْهَى Ve ağaçtan meyve kesip devşirmek ma’nâsınadır; yukâlu: شَرَقَ الثَّمَرَةَ إِذَا قَطَفَهَا

(su) بِالْمَاءِ boğazına kaçmak.

Doğu, güneşin doğuşu. Az kullanılan anlamları ise şunlardır; şark.

(s. i.) : 1) Doğu. 2) Avrupa kültürünün dışında kalan Müslüman ülkeleri. Şark ve garb (Doğu ile Batı) : bütün dünyâ.

Doğmak, parlamak, ışıldamak.

s. The crashing sound of a blow.