من …sız, [mud.kul. veya mansub isimden önce] ve مَا خَلاَ [mansub isimden önce] …hariç, من olmayan, …dy?ynda, من bulunmayan, من …den başka, من … den gayrı, boşalmak, geçmek, مع / / الى terk etmek, dökülmek, yalnız başına kalmak, baş başa kalmak, halvete çekilmek.

s. (pl. اخلیە) 1. An empty space between things. 2. Vacant space; a vacuum. 3. A wilderness, an open and uninhabited region. 4. A privy. 5. A place of retirement, a retreat.

اَلْخَلَا [el-halâ] (hâ’nın fethi ve elifin kasrıyla) Tâze ot, haşîş-i ratb ma’nâsına.

خَلَا [halâ] (hâ’nın fethi ve elifin kasrıyla) Şol kelimedir ki onunla istisnâ olunur ve mâ-ba’dini gâh mansûb eder ve gâh mecrûr eder; tekûlu: جَاؤُونِي خَلَا زَيْدًا Kelime-i خَلَا [halâ]yı fi’l kılıp tahtında fâ’il-i müstetir kılmakla gûyâ ki خَلَا مَنْ جَاءَنِي مِنْ زَيْدٍ demiş olursun ammâ kaçan خَلَا زَيْدٍ desen cerrle.Ba’zı nahviyyîn onu harf-i cerr i’tibâr eyler حَاشَا menzilesinde ve ba’zı masdar i’tibâr edip mâ-ba’dine muzâftır der. Ammâ خَلَا [halâ]nın mâ-ba’dinde nasbdan gayrı câ’iz olmaz,جَاؤُونِي مَا خَلَا زَيْدًا dersin. Bu sûrette خَلَا [halâ] kelime-i مَا [mâ]ya sıla olup fâ’ili tahtında müstetir olur ve مَا [mâ] masdariyye olmağın te’vîl-i masdarda olup جَاؤُونِي خُلُوَّ زَيْدٍ ma’nâsına olur, bi-ma’nâ جَاؤُونِي وَقْتَ خُلُوِّهِمْ مِنْ زَيْدٍ Ve 'Arabların “إِفْعَلْ ذَلِكَ وَخَلَاكَ ذَمٌّ” dedikleri kavllerinde خُلُوٌّ [huluvv] سُقُوطٌ [sukût] ma’nâsınadır, ya’nî “Sen onu işlemeden gam çekme ki zemmden berîsin.”