اَلْحَرَدُ [el-hared] (fethateynle) Gazab ma’nâsına; yukâlu: حَرِدَ يَحْرَدُ حَرَدًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ Ve sükûn-ı râ dahi câ’izdir, ammâ حَرِدَ الْبَعِير حَرَدًا fethateynle derler, gayrı câ’iz değildir. Ve حَرَدٌ [hared] Devenin bağ yerinde olan siniri gevşeyip salınmaktır. Ve bu gâh li-'ârizin olur ve gâh halkî olur.

اَلْحِرْدُ [el-hird] (hâ’nın kesri ve râ’nın sükûnuyla) Deve dübürü, مَبْعَرُ إِبِلٍ ma’nâsına.

اَلْهِرْدُ [el-hird] (hâ’nın kesriyle) Devekuşuna denir. Ve sâkıt ve 'amel-mânde adama denir.

اَلْحَرْدُ [el-hard] (hâ’nın fethi ve râ’nın sükûnuyla) Kasd etmek; yukâlu: حَرَدَ يَحْرِدُ حَرْدًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا قَصَدَ ve tekûlu: حَرَدْتُ حَرْدَكَ أَيْ قَصَدْتُ قَصْدَكَ Kâlallâhu ta’âlâ: ﴿وَغَدَوْا عَلَى حَرْدٍ قَادِرِينَ﴾ (القلم 25) أَيْ عَلَى قَصْدٍ وَقِيلَ عَلَى منه مِنْ قَوْلِهِمْ حَارَدَتِ الْإِبِلُ حِرَادًا إِذَا قَلَّتْ أَلْبَانُهَا Ve حَرْدٌ [hard] Gazab ma’nâsına da gelir; yukâlu: هُوَ مَمْلُوءٌ مِنْ غَضَبٍ وَحَرْدٍ Ve الْحِرَادُ [el-hirâd] (hâ’nın kesriyle) Kıllet-i leben, nitekim el-ân mürûr etti. Ve yılın yağmuru az olmağa dahi derler; yukâlu: حَارَدَتِ السَّنَةُ إِذَا قَلَّ مَطَرُهَا

اَلْحِرْدُ [el-hird] (hâ’nın kesriyle) Devenin kesilmiş hörgücünden bir parçaya denir. Ve deve kısmının dübürüne denir, مَبْعَرُ بَعِيرٍ ma’nâsına ve ona حِرْدَةٌ [hirdet] dahi denir hâ’yla. Ve حِرْدٌ [hird] Kurutulup salamura olan balığa denir.

اَلْحَارِضَةُ [el-hâridat] ve اَلْحَارِضُ [el-hârid] ve اَلْحَرِضُ [el-harid] (كَتِفٌ [ketif] vezninde) حَرَضٌ [harad] gibi mizâcı pek fâsid ve tebâh olan hasta ve nâ-tüvân kimseye denir. Ve حَارِضٌ [hârid] Ölümcül hastaya denir; yukâlu: هُوَ حَارِضٌ أَيْ مُشْرِفٌ عَلَى الْهَلاَكِ Ve rezîl ve fâsid ve metrûk ve bî-i’tibâr kimseye denir; yukâlu: رَجُلٌ حَارِضٌ أَيْ رَذِيلٌ فَاسِدٌ مَتْرُوكٌ بَيِّنُ الْحَرَاضَةِ وَالْحَرُوضَةِ وَالْحُرُوضَ Ve حَرِضٌ [harid] (كَتِفٌ [ketif] vezninde) Kıyâma kudreti kalmayan düşkün ve nâ-tüvân kimseye denir; yukâlu: رَجُلٌ حَرِضٌ إِذَا كَانَ لاَ يَقْدِرُ عَلَى النُّهُوضِ

خَرْدٌ [hard] (فَرْدٌ [ferd] vezninde) Sa’d b. Zeydu Menât nâm kimsenin lakabıdır.

اَلْحَرْضُ [el-hard] (عَرْضٌ ['ard] vezninde) Bir kimse kendi nefsini bir hâletle fâsid ve tebâh kılmak ma’nâsınadır; yukâlu: حَرَضَ الرَّجُلُ نَفْسَهُ حَرَضًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي إِذَا أَفْسَدَهَا

اَلْخَرَدُ [el-hared] (fethateynle) Kız خَرِيدٌ [harîd] olmak ma’nâsınadır; yukâlu: خَرِدَتِ الْجَارِيَةُ خَرَدًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ إِذَا صَارَتْ خَرِيدًا Ve خَرَدٌ [hared] Uzun uzadı hâmûş olmak ma’nâsınadır ki خَرِيدَةً [harîdet] ma’nâsından müteferri’dir; yukâlu: خَرِدَ الرَّجُلُ إِذَا طَالَ سُكُوتُهُ

اَلْهُرْدُ [el-hurd] (hâ’nın zammıyla) كُرْكُمٌ [kurkum] ismidir ki ekser ‘indinde zerd-çûb dedikleri dârûdur. Ve bir nev’ kırmızı çamur ismidir ki aşı boyası gibi onunla da nesne boyarlar. Ve bir nev’ kök ismidir ki onunla da nesne boyanır ve bu عُرُوقٌ صُفْرٌ ['urûkun sufrun] dedikleri sarı boya olacaktır, ba’zılar وَرْسٌ [vers] ile beyân eylediler.