اَلشَّيْمَلُ [eş-şeymel] (صَيْقَلٌ [saykal] vezninde) ve اَلشَّأْمَلُ [eş-şe’mel] (hemze ile جَعْفَرٌ [ca’fer] vezninde) ve اَلشَّمَلُ [eş-şemel] (fethateynle ve kalîlen mîm’in sükûnuyla) ve اَلشَّمْأَلُ [eş-şem’el] (mîm’in hemzeye takdîmiyle جَعْفَرٌ [ca’fer] vezninde ve gâhca lâm’ı müşedded olur) ve اَلشَّوْمَلُ [eş-şevmel] (جَوْهَرٌ [cevher] vezninde) ve اَلشَّمُولُ [eş-şemûl] (صَبُورٌ [sabûr] vezninde) ve اَلشَّمِيلُ [eş-şemîl] (أَمِيرٌ [emîr] vezninde) cümlesi شَمَالٌ [şemâl] lafzından lügattır, rîh-i mezbûreye denir.

اَلشَّمْلُ [eş-şeml] (حَمْلٌ [haml] vezninde) Bir nesneyi sol tarafa ve sol ele ve sol yana almak ma’nâsınadır; yukâlu: شَمَلَ بِهِ شَمْلًا مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ إِذَا أَخَذَهُ ذَاتَ الشِّمَالِ Ve bir nesneyi serinlemek ve soğumak için شَمَالٌ [şemâl] yeline karşı komak ma’nâsınadır; yukâlu: شَمَلَ الْخَمْرَ إِذَا عَرَضَهَا لِلشَّمَالِ فَبَرَدَتْ Ve koyun kısmının memesine شِمَالٌ [şimâl] dedikleri keseyi geçirip bağlamak ma’nâsınadır; yukâlu: شَمَلَ الشَّاةَ شَمْلًا مِنَ الْبَابِ الثَّانِي وَالْأَوَّلِ إِذَا عَلَّقَ عَلَى ضَرْعِهَا الشِّمَالَ وَشَدَّهُ Ve koyunun memesine geçirecek kese düzmek ma’nâsınadır; yukâlu: شَمَلَ الشَّاةَ إِذَا جَعَلَ لَهَا شِمَالًا Ve شُمُولٌ [şumûl] 'Umûm ma’nâsınadır, ke-mâ se-yuzkeru. Ve شَمْلٌ [şeml] ve شُمُولٌ [şumûl] Bir nesneyi شَمْلَةٌ [şemlet] dedikleri ihrâmla örtüp bürümek ma’nâsınadır; yukâlu: شَمِلَهُ شَمْلًا وَشُمُولًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ إِذَا غَطَّاهُ بِالشَّمْلَةِ Ve شَمْلٌ [şeml] Ağaçta olan hurmâları bi’l-cümle devşirmek ma’nâsınadır; yukâlu: شَمَلَ النَّخْلَةَ شَمْلًا مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ إِذَا لَقَطَ مَا عَلَيْهَا مِنَ الرُّطَبِ Ve شَمْلٌ [şeml] Kalabalığa ve izdihâma denir; yukâlu: دَخَلَ فِي شَمْلِ الْجَمَاعَةِ أَيْ غِمَارِهَا Ve bunda fethateynle de lügattır.

اَلثُّمْلُ [es-suml] (sâ’nın zammıyla) Bu dahi 'akl ve hazm ve dirâyet şâ’ibesine ıtlâk olunur, ثُمْلَةٌ [sumlet] gibi; yukâlu: بِهِ ثُمْلَةٌ وَثُمْلٌ أَيْ شَيْءٌ مِنْ عَقْلٍ وَحَزْمٍ

s. 1. Sojourn, residence. 2. Ease, comfort, affluence. 3. An abundance of population in a place.

vn. 1. A keeping poison for a good length of time that it may become concentrated. 2. A taking care of, or maintaining and protecting one’s family. 3. A staying, abiding in a place.

s. pl. of ثملە As ثمائل , q. v.

اَلثَّمَلُ [es-semel] (fethateynle) Bir kimseye şarâbın keyfiyyeti te’sîr etmek; yukâlu: ثَمِلَ الرَّجُلُ ثَمَلًا مِنَ الْبَابِ الرَّابِعِ إِذَا أَخَذَ فِيهِ الشَّرَابُ

اَلثَّمِلُ [es-semil] (sâ’nın fethi ve mîm’in kesriyle) Şarâbın te’sîriyle mest olan kimse, neşvân ma’nâsına.