اَلْبَصْرُ [el-basr] (نَصْرٌ [nasr] vezninde) Kesmek ma’nâsınadır; yukâlu: بَصَرَهُ بَصْرًا مِنَ الْبَابِ اْلأَوَّلِ إِذَا قَطَعَهُ Ve iki meşin yâ sahtiyân kıt’asının birbirine dikmek için kenârlarını bir araya getirip kavuşturmak ma’nâsınadır; yukâlu: بَصَرَ الْأَدِيمَيْنِ إِذَا ضَمَّ حَاشِيَتَاهُمَا لِلْخِيَاطَةِ

بُصَرُ [Busar] (صُرَدٌ [surad] vezninde) Bir mevzi’ adıdır.

ب görmek, bakmak, nazar etmek, dikkatle bakmak, düşünmek, mütalaa etmek, gözetmek, anlamak, farkına varmak, idrak etmek.

اَلْبَاصَرُ [el-bâsar] (sâd’ın fethiyle) Havut ağacının küçüğüne denir, kateb-i sagîr ma’nâsına.

iz. ar. cm. ebsâr. 1. Görme, rü’yet. 2. Göz, ayn, çeşm, dîde. 3. Çeşm-i hakîkatle görme, kalp gözü

ب haberdar etmek, görmesini sağlamak, idrak etmek. Az kullanılan anlamları ise şunlardır; kehanette bulunmak, fal açmak, bilgi vermek, tanıtmak.

Görüş, görme. Az kullanılan anlamları ise şunlardır; göz atışı, vukuf, sağduyu, bakış, nazar, basar, ince ayrıntıları görme yeteneği, dikkatle bakma, gözetme, sezgi, basiret, görme gücü, göz.

(a. i. o. : ebsâr) : 1) göz. 2) görme. Hadîd-ül-basar : gözü keskin. Kuvvet-i basar : gözün iyi görmesi.

ب anlamak, görmek, bakmak. Az kullanılan anlamları ise şunlardır; nazar etmek, dikkatle bakmak, düşünmek, mütalaa etmek, gözetmek, farkına varmak, idrak etmek.

Mü’ellifin Basâ’ir’de beyânına göre بَصَرٌ [basar] câriha-i nâzıraya ya’nî göze ve onda olan kuvvet-i hissiyyeye ıtlâk olunur ve mine’l-evveli kavluhu ta’âlâ: ﴿كَلَمْحِ الْبَصَرِ﴾ Ve kuvvet-i müdrike-i kalbe بَصِيرَةٌ [basîret] kezâlik بَصَرٌ [basar] ıtlâk olunur ki mecâzdır, ondan lisânımızda kalb gözüyle ta’bîr olunur. Ve بَصَرٌ [basar]ın cem’i أَبْصَارٌ [ebsâr] ve بَصِيرَةٌ [basîret]in بَصَائِرُ [basâ’ir]dir. Evvelde ya’nî görmek ma’nâsında mezîd olarak أَبْصَرْتُهُ إِبْصَارًا denir. Ve sânîde ya’nî بَصِيرَةٌ [basîret]te ki murâd bilmektir, if’âlden أَبْصَرْتُهُ ve sülâsîden بَصِرْتُ بِهِ denir, bâb-ı hâmis ve râbi’den عَلِمْتُ ma’nâsına. İntehâ. Ve بَصَرُالْقَلْبِ [basaru’l-kalb] Nazar ve hâtırından 'ibârettir ki kalb gözüyle görmek ta’bîr olunur, murâd 'ilm ve idrâktir nazar ve fikr ile. Ve بَصَرٌ [basar] (fethateynle) ve بَصَارَةٌ [basâret] (bâ’nın fethi ve kesriyle) Bir adam görür olmak ma’nâsınadır; yukâlu: بَصُرَ الرَّجُلُ بِهِ وَبَصِرَ بِهِ بَصَرًا وَبَصَارَةً مِنَ الْبَابِ الْخَامِسِ وَالرَّابِعِ إِذَا صَارَ مُبْصِرًا Mü’ellif burada gerçi görmek ma’nâsına إِبْصَارٌ [ibsâr] sîgâsını zikr eylemeyip lâkin مُبْصِرًا 'unvânıyla işâret eylemiştir. Ve Basâ’ir’de vech-i mezkûr üzere tahsîsi buraya münâfîdir ve usûl-i sâ’irede بَصَرٌ [basar] ve بَصَارَةٌ [basâret] ve إِبْصَارٌ [ibsâr] görmek ve bilmek ma’nâlarıyla müfesser olmakla mü’ellif yine teşvîş eylemiştir.